Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim


Maaşlara Ne Kadar Zam Gelecek?

Kredi Borcu Olanlara Meclisten Müjdeli Haber

Tüm Çalışanlara Genel Seçim Zammı Gelebilir

Bedelli Askerlik İptal Mi Ediliyor?

Aylıklar % 15 Artabilir

Ocak'ta 5 Bin Personel Alınacak-Şartları Belli Oldu
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
30 Mart 2014 Pazar 08:30
Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair

İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları

1-Zorunlu tatil işçi bakımından haklı fesih nedenimidir?

Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Yani ücretsiz izin yasalardan kaynaklanan bir uygulama değildir. Buna karşın uygulamada özellikle de ekonomik nedenli üretim daralması süreçlerinde işverenler tarafından sıkça başvurulan bir müessese halini almıştır.

İşverenlerin çeşitli dönemlerde işçi sendikalarıyla anlaşmak suretiyle dahi işçilerini toplu olarak ücretsiz izine çıkartmaları yaygın ve bilinen bir uygulama olmuştur.

Aslında taraflar arasında (işçi-işveren) uzlaşmazlık olmadığında ortada bir sorun da bulunmamaktadır.

Ancak taraflardan birinin ücretsiz izini karşı tarafa istemi dışında dayatması ve diğer tarafın bu dayatmayı kabul etmemesi koşulunda ortaya sorunlar çıkmaktadır.

Konuya İnsan kaynakları açısından baktığımızda ücreti dışında başkaca bir geliri olmayan çalışanların kendi istemleri dışında ücretsiz izine sevk edilmeleri ekonomik bakımdan güç durumda kalmalarına sebep olmaktadır.

Ayrıca aynı kişilerin bu izin sürecinde sosyal güvenlik primleri de ödenmeyeceğinden ortaya farklı olumsuzluklar çıkmaktadır. Bu olumsuzluklar doğal olarak personelin motivasyon kayıbına sebep olmakta ve verimliliğine etki etmektedir.

Ayrıca işinden belirli süre de olsa kopan personelin yeniden aynı konsantrasyona ve iş disiplinine kavuşması zaman almaktadır.

Konuya diğer yönünden, yani işçi işveren ilişkileri açısından bakacak olursak İş hukukumuzda iş sözleşmesinin askıya alınabilmesinin bazı koşullarda mümkün olabildiğini görürüz.

Ücretsiz izin de bu askıya alma halleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu görüşü destekleyen aşağıdaki alıntıya bir göz atalım dilerseniz ;

Uygulamada ücretsiz izin, ya da zorunlu tatil olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak işçilerin bunu kabul etmesiyle başka bir anlatımla bu hususta taraflar arasında açık veya zımni bir sözleşmenin oluşmasıyla mümkündür. Aksi halde işçiler iş görme edimlerini kabul etmeyen işverenden BK.m.325 uyarınca ücretlerini talep edebilecekleri gibi, iş sözleşmelerini haklı nedenle sona erdirebilriler. [1 Prof. Ömer EYRENCİ İst.Bar.Çalışma Huk.Kom.Bülteni sayı 5 sayfa 41]

Buradan da açıkça anlaşılabileceği gibi şayet işveren işçiyi ücretsiz izine ayırmak istiyorsa bu konuda onun rızasını almalıdır. Aksi halde kullandırılan bu izin zoraki bir izin olacaktır ve işçi işverenden bu izin süresi kadar ücret talep edebileceği gibi, bu nedene dayanarak iş sözleşmesini haklı bir şekilde sona erdirecek ve yasal haklarını (ihbar,kıdem) talep edebilecektir.

Şimdi konuya yüksek mahkemenin vermiş olduğu bir kararla netlik kazandırmayı sürdürelim.

Davalı işverenin davacı ile birlikte bir kısım çalışanları ücretsiz izine çıkarttığı sabittir.

Esasen bu olgu mahkeme kararının gerekçesinde de kabul edilmiştir. Davacı işçinin rızası ve yazılı muvafakati bulunmadan işverence davacının tek taraflı ücretsiz izine çıkarılması eylemli bir fesih olup, dairemizin yerleşik ictihatlarına göre bu durum davacı işçi açısından iş akdinin haksız fesih halini oluşturur ve işçi ihbar tazminatına da hak kazanır.

Açıklanan nedenlerle davacı yararına ihbar tazminatının hüküm altına alınması gerekirken, mahkemece bu isteğin reddedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. [2 Y. 9.H.D. E.2004/7127 K.2004/25124 T.08.11.2004]

Yargıtay kararından da açıkça anlaşılabileceği gibi bu tür ücretsiz izinler yasal zeminde işverenin iş sözleşmesini tek taraflı olarak sona erdirdiği anlamına gelmekte ve işçi bakımından haklı fesih ve tazminat hakkı ortaya çıkmaktadır.

Diğer taraftan ortada karşılıklı bir anlaşma olması durumunda ve işverenin bunu kanıtlaması koşulu ile işçiye bir fesih hakkı doğmamaktadır.

 

2- İşverenin rızası olmaksızın ücretsiz izin haklı fesih nedeni midir?

Geçen yazımızda ücretsiz iznin işçinin istemi dışında ve işveren tarafından (zorunlu olarak) kullandırılmasının yasal boyutları üzerinde durmuştuk. Bu yazımızda konuya diğer tarafından bakacağız ve bu konumuzu tamamlamış olacağız.

Evet işverenlerin bu uygulamalarının yanında birde işçilerin ücretsiz izin talepleri olduğunu biliyoruz. Uygulamada bu tür taleplerle de sıkça karşılaşırız. Yani özel bir işi nedeniyle, örneğin yurt dışında lisan eğitimi almak amaçlı 6 ay ücretsiz izin talep eden bir işçisi karşısında işveren nasıl davranacaktır.

Öncelikle hemen belirtelim ki iş yasamızda kadın işçinin doğum sonrası talep edebileceği 6 aylık ücretsiz izin dışında [1] işçi bakımımdan da yasal bir ücretsiz izin söz konusu değildir.

Yani bir başka deyişle işverenin işçiye yukarıda belirttiğimiz özel hal dışında bir ücretsiz izin verme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak taraflar arasında bu konuda bir anlaşma söz konusu olursa işveren ücretsiz izni verebilir.

Peki işçi işverenin kabul etmemesine karşın ücretsiz izine ayrılmaya kalkarsa ne olacaktır.

Bu sorunun yanıtını da özet bir Yargıtay kararının yardımı ile açıklayalım dilerseniz.

Hasta olan çocuğunu her gün aşıya götüreceğinden bahisle 6 ay ücretsiz izin talebini işverenin kabul etmeyerek çocuğunu hastaneye götürmek için zaman, zaman kendisine izin verilebileceği işçiye bildirilmiştir.

Bunun üzerine işçinin işe gelmemesi işveren açısından hizmet akdini derhal fesih etme hakkını doğurur.[2]

Görülebileceği gibi Yargı da işçinin geçerli bir mazeret öne sürse dahi işverenin rızası olmaksızın ücretsiz izine çıkamayacağını açık bir biçimde ifade etmektedir.

Bu arada konunun bir başka yönüne de değinmeliyiz ;

Şayet işveren işçinin ücretsiz izin talebini kabul eder de mazeretsiz olarak işçi zamanında işbaşı yapmazsa ne olacaktır.

Bu durumda İş yasamızın 25/2 maddesi çerçevesinde İşverenin işçinin iş sözleşmesini derhal sona erdirme hakkı doğacaktır.

Bu konu başlığı altında son değinmek istediğimiz konu ise işçinin ücretli yada ücretsiz olarak kullandığı izin sırasında geçici olarak başka bir işte çalışması halidir.

Böyle bir durumda işveren işçinin borçları arasında yer alan sadakat borcuna aykırı davranması sebebi ile işçinin iş sözleşmesini bildirimsiz olarak sona erdirebilecektir.

Sonuç olarak ;

Çalışma yaşamımızda sıkça karşılaştığımız bir uygulama olan Ücretsiz iznin zorlama yolu ile karşı tarafa dayatılması iş yasamız açısından mümkün değildir. Bu nedenle gerek işçi, ve gerekse işveren bakımından ücretsiz izin ancak karşılıklı anlaşma yoluyla uygulanabilir.


[1] 4857 sayılı İş K. madde 74

[2] Y.9.H.D. 17.01.1991 E.9343 K.199


Hüseyin İrfan FIRAT

Personel ve İnsan kaynakları Yönetimi Danışmanı

 

SGK RehberiSGK Rehberi

Bu haber 11,809 kez okundu.

Doğum Yapan Kadınlara Rapor Parası Verilir17 Aralık 2014 16:07
Gebelikte çalışma şartları
18 Yaşaltı Çalışmalar Sigortalılık Süresinden Sayılır Mı?17 Aralık 2014 13:31
Çalışmalarınız boşa mı gidiyor?
Stajyer Öğrencilere Ücret Vermek Zorunlu Mu?17 Aralık 2014 10:56
Stajyer çalıştırmak kanunen zorunludur
Çift Maaş Formülü16 Aralık 2014 10:00
Hangi şartlarda mümkün olabiliyor?
Erdoğan: Ölümü İçinde Öldüren Hiçbir Şeyden Korkmaz
Çalışanlar dikkat! Pazarlık başladı
Sınavsız Ve Kolay Yoldan Memurluk
AÖF Sınav Sonuçları Ne Zaman Açıklanacak?
Rusya çöküyor! Her an savaş ilan edebilir!
'Beni hedef gösteriyorlar'
CHP'li vekile Facebook'ta yapılan hakareti beğenen emekli polise soruşturma
Şırnak'ta polise silahlı saldırı
AK Parti'den olay klip: 'Kod adı Milletin Duası'
Darbenin ilk halkası 17 Aralık
Sözleşmeli aile hekimliğinde yaş iptali
3 Bin 342 Lira Maaş 70 Bin Lira İkramiye
Asgari Ücret Tespit Komisyonu Hakkında Herşey
"Hala içeride 'Paralel Yapı'dan birileri var"
İŞKUR yaklaşık bir buçuk milyon kişiye iş kapısı
Yarım milyar dolarlık ihale Çelikler'in
4 yaşındaki çocuk kaza kurbanı
İdris Bal'ın şovuna Başsavcılık engeli!
CHP'de İstanbul, Ankaralı Murat Karayalçın'a emanet
İş Sağlığı ve Güvenliğinde Neler Değişiyor? (1)
Ekrem Dumanlı ve Karaca ifade veriyor
İlker Başbuğ’dan Aytaç Yalman’a yanıt
3.7 milyon kişi yasal takipte
Hüseyin Gülerce: Hayati tehdit altındayım
Maaşlara Ne Kadar Zam Gelecek?
Doğum Yapan Kadınlara Rapor Parası Verilir
Erdoğan: Bu ülkeyi şaklabanlara teslim etmeyiz
Trafik Kazalarından Nasıl Tazminat Alınır?
'1 hafta ücretsiz'
İşte bedelliye başvuru sayısı
Paralel operasyonunda yeni gelişme
Gülen'in avukatı flaş iddiaya cevap verdi!
3. çocuğa 9 lira için, Kanuna gerek yok
Sahte imza atan apartman yöneticisine dava
Topuklu ayakkabı giyenlere "alfabe egzersizi"
Anayasa Mahkemesi'nin "sezaryen" kararının gerekçesi
Trafiğe kayıtlı araç sayısı 19 milyona yaklaştı
Yılmazer ve Akyürek bilgi paylaşmadı
Fuat Avni Twitter'dan yeni operasyon sinyali verdi
Özelleştirme Kapsamındaki Kurum Personelinin Sorunları Meclis Gündeminde
45 Milyarlık Gizli Af
Anne-babalar dikkat!
Osmanlıca klavye ilgi görüyor
18 Yaşaltı Çalışmalar Sigortalılık Süresinden Sayılır Mı?
Öcalan’ı verdiler, Gülen’i aldılar, Erdoğan’ı...
Faturalar düşecek
Kredi Borcu Olanlara Meclisten Müjdeli Haber
İşte ilk yerli morfin tablet!
Bankaların inanılmaz para oyunu!
Tüm Çalışanlara Genel Seçim Zammı Gelebilir
Bakan Müjdeyi Verdi "Maaş Artıyor Süre Uzuyor"
Memur Bunu Yaparsa İkramiyesi Bin 576 TL Artacak
132 çocuğu katlettiler
Yakup Köse’ye Zaman’dan 'Erdoğan' teklifi
Anne-Baba Sigortalı Çocuğundan Sağlıktan Yararlanabilir Mi?
Sağlık Çalışanlarına Yıpranma Payı Verilmesi İçin Kanun Teklifi Verildi
Erdoğan'ın kalemini kırdılar
İlaç firmaları özel ajanlarla sahte ilaç çetelerinin içine sızdı
Kanadoğlu: 'Bunun hesabı eninde sonunda sorulacaktır'
SGK'ya Dava Açanlar Karlı Çıkıyor!
CHP binasına asılan pankart mahkeme kararıyla indirildi
Otomobil pazarı Avrupa'da büyürken Türkiye'de daraldı
Milletvekillerinin "twitter" karnesi
Stajyer Öğrencilere Ücret Vermek Zorunlu Mu?
Sıcak hava balonu sert iniş yaptı: 1 ölü
Taşra Teşkilatı Personeline De Servis Hizmeti
"Fethullah Gülen Aziz Yıldırımdan 50 Milyon Dolar İstedi"
Çok Konuşulacak cemaat yazısı
Türkiye'nin AB üyelik süreci dondurulsun
4/C'li Personele Kadro Verilmesi İçin Mektup Kampanyası
Nizama adanmış montaj
İlginç buluşma! Bir otelde görüntülendiler
Selfie'lerde çirkin çıkmanızın sebepleri
Yıldırım affetmedi! Şikayetçi oldu
Paralel operasyonunda ilginç ayrıntı
Nasıl çalıştıkları prtaya çıktı! İştr hainlerin merkez üssü
Binlerce Kişiye KPSS Şoku!
Bedelli Askerlik İptal Mi Ediliyor?
Bakan Ala, 17 Aralık ihanetinin içyüzünü anlattı
Tüketicilere yılbaşı kredisi uyarısı
Sandal karaya çarptı, 2 kişi denize düştü
Trenin altında kalan 2 öğrenci hayatını kaybetti
Memura Çalışmadan Emekli Olma Yolu
Rusya sarsıntıya çare arayışında
AB 2015'te vergi kaçakçılığıyla mücadeleye ağırlık verecek
CHP'li vekil kürsüde soyundu
17 Aralık soruşturmasıyla ilgili çarpıcı açıklamalar
Merkez Bankası'ndan flaş karar!
AA Genel Müdürlüğü'ne resmen atandı
Elektrik fiyatları düşecek mi?
Gasp etmek istedikleri şahsı göğsünden bıçakladılar
Petrol ithalatında sıfır noktasına sayaç koyacağız
Soruşturma neyi gerektiriyorsa yargı gereğini yapacak
Pakistan'daki saldırıdan derin üzüntü duyuyorum
Mide küçültme ameliyatından sonra öldü
TBMM Genel Kurulu’nda liste gerginliği
Aziz Yıldırım'dan suç duyurusu
Paralel kumpas nasıl hazırlandı?
'Teşvik etmeyeceğiz'
Bingöl’deki yangın TOMA desteğiyle söndü
17 Aralık soruşturmasında takipsizlik kararına itiraza ret
Milletvekillerinin "twitter" karnesi
"Paralel yapı'' operasyonunda 1 kişi daha serbest
"Apoizm bir Kemalizm projesidir"
Korkulan oldu! Rusya çöküşe gidiyor
Davutoğlu'ndan Fethullah Gülen açıklaması
Türkiye'de milli yas ilan edildi!
İrfan GÜVENDİ Kimdir?
Wikileaks belgelerinde Tahşiye için şaşırtan yazı
New York Times'tan Erdoğan'a 'dönerci' karikatürü
WhatsApp'tan kullanıcılarına müjde!
Tahşiyeciler operasyonunu başlatan ihbar mektubu kayıp!
İstihbarat uzmanı Fuat Avni'ni yorumu
Cemaat ile ilgili dehşete düşüren iddia
SGK'dan Müjdeli Haber Geldi
Ankara'da torpili bitirecek sistem
Bana yazılan mektubu da basına sızdırmışlar
Yılbaşı Tatili Kaç Gün Olacak Belli Oldu!
Memur Alımlarında Hükümet Oyunu
Dolar'da tarihi zirve!