Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim

Öğretmenler Ekstra 1000 TL Ücret Alacak KPSS'den 50 Puanla Personel Alınacak Bazı Memurların Ocak 2015 Maaşları Fazla Olacak Danıştay'dan Flaş KPSS Kararı!
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
30 Mart 2014 Pazar 08:30
Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair

İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları

1-Zorunlu tatil işçi bakımından haklı fesih nedenimidir?

Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Yani ücretsiz izin yasalardan kaynaklanan bir uygulama değildir. Buna karşın uygulamada özellikle de ekonomik nedenli üretim daralması süreçlerinde işverenler tarafından sıkça başvurulan bir müessese halini almıştır.

İşverenlerin çeşitli dönemlerde işçi sendikalarıyla anlaşmak suretiyle dahi işçilerini toplu olarak ücretsiz izine çıkartmaları yaygın ve bilinen bir uygulama olmuştur.

Aslında taraflar arasında (işçi-işveren) uzlaşmazlık olmadığında ortada bir sorun da bulunmamaktadır.

Ancak taraflardan birinin ücretsiz izini karşı tarafa istemi dışında dayatması ve diğer tarafın bu dayatmayı kabul etmemesi koşulunda ortaya sorunlar çıkmaktadır.

Konuya İnsan kaynakları açısından baktığımızda ücreti dışında başkaca bir geliri olmayan çalışanların kendi istemleri dışında ücretsiz izine sevk edilmeleri ekonomik bakımdan güç durumda kalmalarına sebep olmaktadır.

Ayrıca aynı kişilerin bu izin sürecinde sosyal güvenlik primleri de ödenmeyeceğinden ortaya farklı olumsuzluklar çıkmaktadır. Bu olumsuzluklar doğal olarak personelin motivasyon kayıbına sebep olmakta ve verimliliğine etki etmektedir.

Ayrıca işinden belirli süre de olsa kopan personelin yeniden aynı konsantrasyona ve iş disiplinine kavuşması zaman almaktadır.

Konuya diğer yönünden, yani işçi işveren ilişkileri açısından bakacak olursak İş hukukumuzda iş sözleşmesinin askıya alınabilmesinin bazı koşullarda mümkün olabildiğini görürüz.

Ücretsiz izin de bu askıya alma halleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu görüşü destekleyen aşağıdaki alıntıya bir göz atalım dilerseniz ;

Uygulamada ücretsiz izin, ya da zorunlu tatil olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak işçilerin bunu kabul etmesiyle başka bir anlatımla bu hususta taraflar arasında açık veya zımni bir sözleşmenin oluşmasıyla mümkündür. Aksi halde işçiler iş görme edimlerini kabul etmeyen işverenden BK.m.325 uyarınca ücretlerini talep edebilecekleri gibi, iş sözleşmelerini haklı nedenle sona erdirebilriler. [1 Prof. Ömer EYRENCİ İst.Bar.Çalışma Huk.Kom.Bülteni sayı 5 sayfa 41]

Buradan da açıkça anlaşılabileceği gibi şayet işveren işçiyi ücretsiz izine ayırmak istiyorsa bu konuda onun rızasını almalıdır. Aksi halde kullandırılan bu izin zoraki bir izin olacaktır ve işçi işverenden bu izin süresi kadar ücret talep edebileceği gibi, bu nedene dayanarak iş sözleşmesini haklı bir şekilde sona erdirecek ve yasal haklarını (ihbar,kıdem) talep edebilecektir.

Şimdi konuya yüksek mahkemenin vermiş olduğu bir kararla netlik kazandırmayı sürdürelim.

Davalı işverenin davacı ile birlikte bir kısım çalışanları ücretsiz izine çıkarttığı sabittir.

Esasen bu olgu mahkeme kararının gerekçesinde de kabul edilmiştir. Davacı işçinin rızası ve yazılı muvafakati bulunmadan işverence davacının tek taraflı ücretsiz izine çıkarılması eylemli bir fesih olup, dairemizin yerleşik ictihatlarına göre bu durum davacı işçi açısından iş akdinin haksız fesih halini oluşturur ve işçi ihbar tazminatına da hak kazanır.

Açıklanan nedenlerle davacı yararına ihbar tazminatının hüküm altına alınması gerekirken, mahkemece bu isteğin reddedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. [2 Y. 9.H.D. E.2004/7127 K.2004/25124 T.08.11.2004]

Yargıtay kararından da açıkça anlaşılabileceği gibi bu tür ücretsiz izinler yasal zeminde işverenin iş sözleşmesini tek taraflı olarak sona erdirdiği anlamına gelmekte ve işçi bakımından haklı fesih ve tazminat hakkı ortaya çıkmaktadır.

Diğer taraftan ortada karşılıklı bir anlaşma olması durumunda ve işverenin bunu kanıtlaması koşulu ile işçiye bir fesih hakkı doğmamaktadır.

 

2- İşverenin rızası olmaksızın ücretsiz izin haklı fesih nedeni midir?

Geçen yazımızda ücretsiz iznin işçinin istemi dışında ve işveren tarafından (zorunlu olarak) kullandırılmasının yasal boyutları üzerinde durmuştuk. Bu yazımızda konuya diğer tarafından bakacağız ve bu konumuzu tamamlamış olacağız.

Evet işverenlerin bu uygulamalarının yanında birde işçilerin ücretsiz izin talepleri olduğunu biliyoruz. Uygulamada bu tür taleplerle de sıkça karşılaşırız. Yani özel bir işi nedeniyle, örneğin yurt dışında lisan eğitimi almak amaçlı 6 ay ücretsiz izin talep eden bir işçisi karşısında işveren nasıl davranacaktır.

Öncelikle hemen belirtelim ki iş yasamızda kadın işçinin doğum sonrası talep edebileceği 6 aylık ücretsiz izin dışında [1] işçi bakımımdan da yasal bir ücretsiz izin söz konusu değildir.

Yani bir başka deyişle işverenin işçiye yukarıda belirttiğimiz özel hal dışında bir ücretsiz izin verme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak taraflar arasında bu konuda bir anlaşma söz konusu olursa işveren ücretsiz izni verebilir.

Peki işçi işverenin kabul etmemesine karşın ücretsiz izine ayrılmaya kalkarsa ne olacaktır.

Bu sorunun yanıtını da özet bir Yargıtay kararının yardımı ile açıklayalım dilerseniz.

Hasta olan çocuğunu her gün aşıya götüreceğinden bahisle 6 ay ücretsiz izin talebini işverenin kabul etmeyerek çocuğunu hastaneye götürmek için zaman, zaman kendisine izin verilebileceği işçiye bildirilmiştir.

Bunun üzerine işçinin işe gelmemesi işveren açısından hizmet akdini derhal fesih etme hakkını doğurur.[2]

Görülebileceği gibi Yargı da işçinin geçerli bir mazeret öne sürse dahi işverenin rızası olmaksızın ücretsiz izine çıkamayacağını açık bir biçimde ifade etmektedir.

Bu arada konunun bir başka yönüne de değinmeliyiz ;

Şayet işveren işçinin ücretsiz izin talebini kabul eder de mazeretsiz olarak işçi zamanında işbaşı yapmazsa ne olacaktır.

Bu durumda İş yasamızın 25/2 maddesi çerçevesinde İşverenin işçinin iş sözleşmesini derhal sona erdirme hakkı doğacaktır.

Bu konu başlığı altında son değinmek istediğimiz konu ise işçinin ücretli yada ücretsiz olarak kullandığı izin sırasında geçici olarak başka bir işte çalışması halidir.

Böyle bir durumda işveren işçinin borçları arasında yer alan sadakat borcuna aykırı davranması sebebi ile işçinin iş sözleşmesini bildirimsiz olarak sona erdirebilecektir.

Sonuç olarak ;

Çalışma yaşamımızda sıkça karşılaştığımız bir uygulama olan Ücretsiz iznin zorlama yolu ile karşı tarafa dayatılması iş yasamız açısından mümkün değildir. Bu nedenle gerek işçi, ve gerekse işveren bakımından ücretsiz izin ancak karşılıklı anlaşma yoluyla uygulanabilir.


[1] 4857 sayılı İş K. madde 74

[2] Y.9.H.D. 17.01.1991 E.9343 K.199


Hüseyin İrfan FIRAT

Personel ve İnsan kaynakları Yönetimi Danışmanı

 

SGK RehberiSGK Rehberi

Bu haber 10,588 kez okundu.

Evde El İşleriyle Uğraşan Kadınların Sigortalılığı31 Ekim 2014 06:21
"Evde oya, dantel yapıyorum emekli olabilir miyim?"
Erkeklerin SSK Sigortalılığından Emeklilik Şartları30 Ekim 2014 10:12
Kaç gün ve kaç yaştan emekli olacaksınız?
İşçilerin Hangi Hallerde Ücreti Kesilir?30 Ekim 2014 09:09
İşveren ücretten kesme cezası verebilir mi?
İşyeri Devrinde İşçinin Hakları29 Ekim 2014 06:24
işverenin iflası dolayısıyla malvarlığının tasfiye edilmesi sonucunda işyerinin veya bir bölümünün başkasına devri halinde işyeri devri kuralları uygulanmayacaktır
Önder Aytaç Gülen medyasına rest çekti!
IŞİD Petrolü Esad'a Gidiyor
Ermenek'teki Madende Kaçak Elektrik Çıktı
Tazminatı Onlara Ödeteceğiz
Etyen Mahçupyan'dan Bomba İddia! 2025'e Kadar....
Kolesterol düşürmek için mutlaka tüketin
31 Ekim 2014 Tarihli Önemli Gündem Başlıkları
Sağlık Personelinin Sorunları Konuşuldu
Milyonlarca Vatandaşa İyi Haber
6 Polise Hapis Cezası
Kritik MGK Sona Erdi!
Dışişleri bakanlığından ‘şüpheli zarf’ açıklaması
18 şüpheli mahkemeye sevk edildi
Öğretmenler Ekstra 1000 TL Ücret Alacak
Hatay'da "sarı toz" alarmı
Evde El İşleriyle Uğraşan Kadınların Sigortalılığı
Validebağ'da cami yapılabilir hale geldi
Askeri minibüs devrildi!
Öğretmen ve öğrencisinin acı sonu!
Kahramanmaraş’ta servis aracı devrildi: 22 yaralı
Umudumuzu da kararlılığımızı da koruyoruz
Çeyrek altını olana şok!
ABD ile İsrail arasında hakaret krizi
SGK'ya Danıştaydan Yürütmeyi Durdurma Kararı
AYM'den 'Tam Gün' kararı
9 ayda 650 bin kişiye iş buldu
75 yaşındaki Gökçe Ana oğlunu bekliyor!
İş kazasında öldü, oğluna doyamadı
Kayıp çocuğu arama çalışmalarına ara verildi
Uçak binaya çarptı: 2 ölü
Kaza kafamızda yüzde 90-95 netleşti
Aleviler CHP'li başkana tepki gösterdi
CHP'yi Karıştıran Fotoğraf!
Fırıncı ve Bahadıroğlu Paralel Yapı'ya sert çıktı
İstanbul'da Vinç Çarptı Köprü Çöktü!
Validebağ İle İlgili FLAŞ Açıklama
Burası Bir Doğal Afet Değil
4 eşli 32 çocuklu Halit Tekin'in hedefi 50 çocuk
Ermenek'te son denetimi yapan müfettiş konuştu
Kılıçdaroğlu'nun fotoğrafı olay oldu
Aşure nasıl yapılır?
Kiracıyı Evden Çıkarma Meclis Gündeminde
Şehit Ailelerine 22 Bin TL Ceza!
Sinop Nükleer Santrali 2024’te Faal
SGK Şahıs Ödemeleri ve Vatandaşın Mağduriyeti
Bakanlıktan 580 Milyon Lira İstiyorlar
Zonguldak'ta suç örgütü operasyonu: 16 gözaltı
TBMM Raporunda Madenciliğin Sorunları
USB Belleklerde Büyük Tehlike
Kalp ameliyatları Durdu Bakan'dan Açıklama
Altın fiyatları iki günde dibe vurdu
Okul Önünden Geçen Üstü Açık Kanal Mikrop Saçıyor
Trafik Cezası ve Faizleri Nasıl Silinir?
Oğlunun Madenden Çıkmasını Bekleyen Annenin Feryadı
Aylıksız izinli olan memurların GSS primleri nasıl ödenir?
Kahramanmaraş Ekin-Der Yeni Nesile Sahip Çıkmaya Devam Ediyor
Sınırda Gerginlik: 5 Asker 1 Sivil Yaralı
Şehit Astsubayın Cenazesi Memleketine Uğurlandı
KPSS'den 50 Puanla Personel Alınacak
Öğretmenlere Ulaşım Desteği Sağlanmalı!
Sözleşmeli İken Kadroya Geçenlerin Nakil Çığlığı
İhbarlar 10 Milyon Liralık Kaçağı Önledi
Öğretmenlere Ödenen Huzur Hakkının Miktarı
Fethullah Gülen Bu Tarihte Ölecek!
Gökçek'e Yumurta Atan Kadınlara Para ve Hapis Cezası
Eğitim Bir Sen, yüzbinlerce öğretmeni ilgilendiren yönetmelik taslağını değerlendirdi
Bu Yazıyı Cemaatçiler Okusun!
Maliye'den 'torba yasa' Mektubu
Cari açık adına ölüm!
Kredi kartı olanlar bu numaraya dikkat!
Esnaf Borçlarından Tamamen Kurtuluyor!
Memur Olan Öğretmenliğe Nasıl Atanır?
İslam: İlk Etapta Ailelere Yardım Ödemesi Yapıyoruz
Cenaze ve Evlenme Yardımı
Mahkemeden 4/C'li Personele Ek Ödeme Müjdesi!
Engelli Öğretmen Adayları 25 Bin Kadro İstiyor
Cemaat Yazarından Olay Yazı
İşte Gülen Cemaati'nin En Büyük Endişesi
Abdullah Öcalan Öldü Mü?
Akademik Zammın Yıllık Maliyeti
Bazı Memurların Ocak 2015 Maaşları Fazla Olacak
Meteoroloji'den 21 İlimize Kuvvetli Yağış Uyarısı
Başkasının Kirasıyla Ayda 51 Bin TL Kazan!
Cemaat'e Yakın Polisler İçin Karar Günü!
Erkeklerin SSK Sigortalılığından Emeklilik Şartları
Erdoğan Sinyali Verdi, Harekete Geçiyor
Lojmandan Çıkma Ve Çıkarılma Nasıl Olur?
Almanya'da Çalışması Olanların Prim İadesi Nasıl Olur?
Faruk Çelik Dayanamadı İtiraf Etti
Danıştay'dan Flaş KPSS Kararı!
Sendikacı Müdürler 90 Üzeri Aldı
İşçilerin Hangi Hallerde Ücreti Kesilir?
Ağır Yaralı Astsubay Şehit Oldu!
Karaman'daki ocakla ilgili 'insanlık dışı' iddia
Türkiye'yi Amerikalılara şikayet etti!
Esnaf borçtan kurtuluyor
Millet yasta CHP eğlence peşinde
Resepsiyonun yiyecekleri onlara gönderildi!
Prof. Dr. Atalay: O suyun boşaltılması zor
ABD'li isimden itiraf: Türkiye'ye haksızlık ettim
Barzani: Türkiye'ye çok teşekkür ediyorum!
Validebağ’da kefenli protesto
Oksijen tüpü yüklü kamyonetle çarpıştı: 1 ölü, 7 yaralı
Silahla korku salan o zanlı serbest
'Fistanlı teröristler'
'Canımız yandıktan sonra ne olur?'
Van'da 500 kişi kayıp çocuğu arıyor
5 Bin 631 TL Borcun, Bin 157 TL'si Siliniyor!
Getirdiğimiz imkanları hazmedemeyen işverenler var
İş kazalarında neden Avrupa birincisiyiz
TSK hain saldırıyı düzenleyenlerin isimlerini açıkladı
HDP:Diyarbakır'daki saldırıyı kınıyoruz
Ek Göstergeden Emeklilikte Yararlanmada 6 Ay Şartı
Çoban da general de aynı fakültede
AK Parti MYK toplandı
İhmalin hesabı sorulur
Doğum borçlanması Meclis'e taşındı!
Bir anda 700 bin kişi işsiz kalacak
Ocakta mahsur kalan işçi "baba" oldu
Eski istihbarat şube müdürü Çengelci teslim oldu