Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim

20 milyona müjde! Tarih Belli Oldu 2015’te Memur Maaşları Ne Kadar Olacak? 40 Bin Kadro İçin Açıklama! Hükümet Bu Kişilere 5 Bin Lira Hibe Verecek!
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
30 Mart 2014 Pazar 08:30
Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair

İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları

1-Zorunlu tatil işçi bakımından haklı fesih nedenimidir?

Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Yani ücretsiz izin yasalardan kaynaklanan bir uygulama değildir. Buna karşın uygulamada özellikle de ekonomik nedenli üretim daralması süreçlerinde işverenler tarafından sıkça başvurulan bir müessese halini almıştır.

İşverenlerin çeşitli dönemlerde işçi sendikalarıyla anlaşmak suretiyle dahi işçilerini toplu olarak ücretsiz izine çıkartmaları yaygın ve bilinen bir uygulama olmuştur.

Aslında taraflar arasında (işçi-işveren) uzlaşmazlık olmadığında ortada bir sorun da bulunmamaktadır.

Ancak taraflardan birinin ücretsiz izini karşı tarafa istemi dışında dayatması ve diğer tarafın bu dayatmayı kabul etmemesi koşulunda ortaya sorunlar çıkmaktadır.

Konuya İnsan kaynakları açısından baktığımızda ücreti dışında başkaca bir geliri olmayan çalışanların kendi istemleri dışında ücretsiz izine sevk edilmeleri ekonomik bakımdan güç durumda kalmalarına sebep olmaktadır.

Ayrıca aynı kişilerin bu izin sürecinde sosyal güvenlik primleri de ödenmeyeceğinden ortaya farklı olumsuzluklar çıkmaktadır. Bu olumsuzluklar doğal olarak personelin motivasyon kayıbına sebep olmakta ve verimliliğine etki etmektedir.

Ayrıca işinden belirli süre de olsa kopan personelin yeniden aynı konsantrasyona ve iş disiplinine kavuşması zaman almaktadır.

Konuya diğer yönünden, yani işçi işveren ilişkileri açısından bakacak olursak İş hukukumuzda iş sözleşmesinin askıya alınabilmesinin bazı koşullarda mümkün olabildiğini görürüz.

Ücretsiz izin de bu askıya alma halleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu görüşü destekleyen aşağıdaki alıntıya bir göz atalım dilerseniz ;

Uygulamada ücretsiz izin, ya da zorunlu tatil olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak işçilerin bunu kabul etmesiyle başka bir anlatımla bu hususta taraflar arasında açık veya zımni bir sözleşmenin oluşmasıyla mümkündür. Aksi halde işçiler iş görme edimlerini kabul etmeyen işverenden BK.m.325 uyarınca ücretlerini talep edebilecekleri gibi, iş sözleşmelerini haklı nedenle sona erdirebilriler. [1 Prof. Ömer EYRENCİ İst.Bar.Çalışma Huk.Kom.Bülteni sayı 5 sayfa 41]

Buradan da açıkça anlaşılabileceği gibi şayet işveren işçiyi ücretsiz izine ayırmak istiyorsa bu konuda onun rızasını almalıdır. Aksi halde kullandırılan bu izin zoraki bir izin olacaktır ve işçi işverenden bu izin süresi kadar ücret talep edebileceği gibi, bu nedene dayanarak iş sözleşmesini haklı bir şekilde sona erdirecek ve yasal haklarını (ihbar,kıdem) talep edebilecektir.

Şimdi konuya yüksek mahkemenin vermiş olduğu bir kararla netlik kazandırmayı sürdürelim.

Davalı işverenin davacı ile birlikte bir kısım çalışanları ücretsiz izine çıkarttığı sabittir.

Esasen bu olgu mahkeme kararının gerekçesinde de kabul edilmiştir. Davacı işçinin rızası ve yazılı muvafakati bulunmadan işverence davacının tek taraflı ücretsiz izine çıkarılması eylemli bir fesih olup, dairemizin yerleşik ictihatlarına göre bu durum davacı işçi açısından iş akdinin haksız fesih halini oluşturur ve işçi ihbar tazminatına da hak kazanır.

Açıklanan nedenlerle davacı yararına ihbar tazminatının hüküm altına alınması gerekirken, mahkemece bu isteğin reddedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. [2 Y. 9.H.D. E.2004/7127 K.2004/25124 T.08.11.2004]

Yargıtay kararından da açıkça anlaşılabileceği gibi bu tür ücretsiz izinler yasal zeminde işverenin iş sözleşmesini tek taraflı olarak sona erdirdiği anlamına gelmekte ve işçi bakımından haklı fesih ve tazminat hakkı ortaya çıkmaktadır.

Diğer taraftan ortada karşılıklı bir anlaşma olması durumunda ve işverenin bunu kanıtlaması koşulu ile işçiye bir fesih hakkı doğmamaktadır.

 

2- İşverenin rızası olmaksızın ücretsiz izin haklı fesih nedeni midir?

Geçen yazımızda ücretsiz iznin işçinin istemi dışında ve işveren tarafından (zorunlu olarak) kullandırılmasının yasal boyutları üzerinde durmuştuk. Bu yazımızda konuya diğer tarafından bakacağız ve bu konumuzu tamamlamış olacağız.

Evet işverenlerin bu uygulamalarının yanında birde işçilerin ücretsiz izin talepleri olduğunu biliyoruz. Uygulamada bu tür taleplerle de sıkça karşılaşırız. Yani özel bir işi nedeniyle, örneğin yurt dışında lisan eğitimi almak amaçlı 6 ay ücretsiz izin talep eden bir işçisi karşısında işveren nasıl davranacaktır.

Öncelikle hemen belirtelim ki iş yasamızda kadın işçinin doğum sonrası talep edebileceği 6 aylık ücretsiz izin dışında [1] işçi bakımımdan da yasal bir ücretsiz izin söz konusu değildir.

Yani bir başka deyişle işverenin işçiye yukarıda belirttiğimiz özel hal dışında bir ücretsiz izin verme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak taraflar arasında bu konuda bir anlaşma söz konusu olursa işveren ücretsiz izni verebilir.

Peki işçi işverenin kabul etmemesine karşın ücretsiz izine ayrılmaya kalkarsa ne olacaktır.

Bu sorunun yanıtını da özet bir Yargıtay kararının yardımı ile açıklayalım dilerseniz.

Hasta olan çocuğunu her gün aşıya götüreceğinden bahisle 6 ay ücretsiz izin talebini işverenin kabul etmeyerek çocuğunu hastaneye götürmek için zaman, zaman kendisine izin verilebileceği işçiye bildirilmiştir.

Bunun üzerine işçinin işe gelmemesi işveren açısından hizmet akdini derhal fesih etme hakkını doğurur.[2]

Görülebileceği gibi Yargı da işçinin geçerli bir mazeret öne sürse dahi işverenin rızası olmaksızın ücretsiz izine çıkamayacağını açık bir biçimde ifade etmektedir.

Bu arada konunun bir başka yönüne de değinmeliyiz ;

Şayet işveren işçinin ücretsiz izin talebini kabul eder de mazeretsiz olarak işçi zamanında işbaşı yapmazsa ne olacaktır.

Bu durumda İş yasamızın 25/2 maddesi çerçevesinde İşverenin işçinin iş sözleşmesini derhal sona erdirme hakkı doğacaktır.

Bu konu başlığı altında son değinmek istediğimiz konu ise işçinin ücretli yada ücretsiz olarak kullandığı izin sırasında geçici olarak başka bir işte çalışması halidir.

Böyle bir durumda işveren işçinin borçları arasında yer alan sadakat borcuna aykırı davranması sebebi ile işçinin iş sözleşmesini bildirimsiz olarak sona erdirebilecektir.

Sonuç olarak ;

Çalışma yaşamımızda sıkça karşılaştığımız bir uygulama olan Ücretsiz iznin zorlama yolu ile karşı tarafa dayatılması iş yasamız açısından mümkün değildir. Bu nedenle gerek işçi, ve gerekse işveren bakımından ücretsiz izin ancak karşılıklı anlaşma yoluyla uygulanabilir.


[1] 4857 sayılı İş K. madde 74

[2] Y.9.H.D. 17.01.1991 E.9343 K.199


Hüseyin İrfan FIRAT

Personel ve İnsan kaynakları Yönetimi Danışmanı

 

SGK RehberiSGK Rehberi

Bu haber 9,320 kez okundu.

Asgari ücretlinin Temmuz net maaşları01 Eylül 2014 12:55
Hamile Kadınların Çalıştırılma Koşulları Nasıl Olur?01 Eylül 2014 11:04
Hamile kadınların çalıştırılma koşulları
İşçinin İzin Alacağı Varsa30 Ağustos 2014 15:54
İzin hakkı kulandırılmayanlar!
İşçilerin Maaşı Garanti Altında!28 Ağustos 2014 11:47
Milyonlarca çalışanı ilgilendiriyor
Öğretmen Atamalarında SON DAKİKA!
Gülen'den paralelcilere yeni talimat!
Kadir İnanır hastaneye kaldırıldı
Davutoğlu'ndan Kılıçdaroğlu'na sert tepki
Kılıçdaroğlu'ndan Sarıgül zirvesi!
Erhan Çelik skandalı! Ahmet Davutoğlu buz kesti
'Sarraf soytarısına darbe yapan büro amiriyim'
Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç: Çok ciddi yanlışlar yapılıyor
Haşim Kılıç'tan Paralel yapı açıklaması
Bakan Yardımcılarının görev süresi sona erdi
Kılıçdaroğlu kitapçık fırlatmayı savundu!
Gülen'e Referans Olan CIA Yöneticisinden Cemaat Bombaları!
4/C'li Personele Ek Ödeme Verilir Mi?
Erdoğan Kendi Cemaatini Mi Kuruyor?
Erdoğan'dan 'Ruhban Okulu' fırçası
Danıştay Başkanı Feyzioğlu'nun elini sıkmadı
BTK'dan 900'le başlayan numaralar açıklaması
Hükümette görev dağılımı Resmi Gazete'de
5 Yüz Bin Lira Almak İster Misiniz!
Başsavcıdan flaş açıklama
Boğaziçi Köprüsü'nde intihar! İşte dehşet anları!
2 saat önce tanıştığı kızı öldürdü
Ankara'da Bakanlık binası çöktü!
Gazi Üniversitesi'nde Kiralık Katil Şoku!
Başbakanlıktan Hükümet Programıyla İlgili Açıklama
Ruslar'ın Endişelendirdi
O iddialara Fethullah Gülen'den cevap
Gül ne yapacak!
Paralel yapının Azerbaycan ayağı ile ilgili şok detaylar
Göz Sensörlü Otomobillerin Seri Üretimine Başlanıyor
PKK'dan IŞİD'e İstanbul'da Silahlı Baskın İddiası
Müziği Bıraktı IŞİD Militanı Oldu
Elektrik Borcunu Ödemeyene Destek Yok!
Ölüm Tehdidi Alan Memur Tayin İsteyebilecek
Emeklilikte Yaşa Takılanlara Kötü Haber!
Ton Balığı Diye Parke Taşı Sattılar
Paralel Örgüte Yeni İhale Mi Verildi?
İşte Bakanlara Bağlanan Kurumlar
Türk Firma İtiraf Etti: ABD'yi Dolandırdık
25 Aralık Soruşturmalarına Takipsizlik Kararı!
Köprüde İntihar Girişimine Polis Selfiesi
20 milyona müjde! Tarih Belli Oldu
Cemaatin Polis Şefi Hakan Fidan'a Meydan Okudu!
İSG Desteği Yalan Mı Oldu?
Sağlıkta "ara yoğun bakım merkezleri" Kurulacak
Cep Telefonu Görüşmeleri Şifrelenebilecek
Türk Yumurtası Rusya yolcusu
Erdoğan'dan Adli Yıl mesajı
Asgari ücretlinin Temmuz net maaşları
Özel okul teşvik sonucu 17.00'de açıklanacak
Sosyal güvenlikte kambur büyüyor
2015’te Memur Maaşları Ne Kadar Olacak?
Erdoğan KKTC ziyareti öncesi açıklama yaptı
İşçiler Haftada 60 Saat Çalıştırılabilir Mi?
40 Bin Kadro İçin Açıklama!
Ege'de 89 kaçak kurtarıldı
TÜİK yazılı medya istatistiklerini açıkladı
Hükümet Bu Kişilere 5 Bin Lira Hibe Verecek!
Hamile Kadınların Çalıştırılma Koşulları Nasıl Olur?
Alkollü Sürücü Kaza Yaparsa Geçici İş Göremezliği Yarı Yarıya Düşer
1 Eylül ve Lozan’da Çizilen Sınır
Evini Kiraya Verenler Dikkat!
8 Metre Daralıyor
Tuncay Özkan: Kendi Paramla Rezil Oldum
Ankara'da Feyzioğlu krizi!
Yemeklerin Parasını Öde Paşam!
Türkiye'deki Burs Veren Tüm Kuruluşların Listesi
Balıkçılar "vira bismillah" Dedi
Emniyette 3. operasyon: Çok sayıda isim gözaltında
Görülmemiş Skandal!
Çözüm Sürecine 4 Ayaklı Paralel Oyun
MİT'te Yeni Dönem Yalan Makinesi Geldi
Kıdem Tazminatı Şartları
Doğu’da Besiciliğe Büyük Hibe Desteği
Mustafa Demir: Zekeriya Öz İş Takibi İçin Belediyeyi Bastı
Paralel- Bonzai A.Ş. İddiası
Yıllar Sonra İsrail'le Bir İlk
Adli Yıl Açılışında ‘vekil’ Sürprizi
İşsizlik Sigortası Nedir? Kimler Yararlanabilir?
Bedelli askerlik bekleyenlere müjde!
Yargıda Birlik Platformu HSYK seçimleri için adaylarını tanıttı
Davutoğlu ve Topbaş İstanbul'daki projeleri havadan inceledi
Gazze yaralarını sarmaya çalışıyor
Sayın Davutoğlu güçlü bir başbakan olmayı hak ediyor
Hava Harp Okulu'nda mezuniyet töreni
MSN efsanesi sona eriyor!
Apple'ın akıllı saati kaç lira olacak
T50 rekor kırıyor
Taksit yasağı tekno marketlerde telefon satışını vurdu!
Altına taksit geliyor
Canan Karatay'ı dolandıranlara tahliye
Uludağ’da korkunç kaza !
Paralel yapı ile mücadele
Başbakan'dan vekillere son dakika SMS'i
İşler kabinede neden yer almadığını açıkladı
Havalimanında en çok ne tüketiliyor ?
Bakan Yılmaz'dan flaş 'bedelli' müjdesi
‘Kendisi Köşk’te fikirleri iktidarda’
Kanser teşhisinde kuantum umudu
Davutoğlu'ndan kritik talimat
Türkiye'yi ayağa kaldıracak iddia
Sivilce ergen hastalığı değil
Boşandığı Eşiyle Yeniden Evlenenlere Çeyiz Parası Yok
Diş beyazlatma yöntemleri
Maaşın kesilmesi nikahsız yaşanılan kişeye bağlı
Emekliler dikkat edin sizin de aylığınız kesilebilir
Memurlar Dikkat!
İslam’da Başkanlık ve Memuriyet
İşsizlik sigortasına ilişkin sık sorulan sorular ve cevapları
Bebeğinizi sallayarak uyutmayın
Ehliyet Alacaklara Büyük Kolaylık Geliyor
Çelik'in Ak Parti sözcülüğünden alınma süreci
Çalışanlar Dikkat! 3 Aylık Maaşınızı Almayı Unutmayın
Ölen üç kocadan da dul aylığı alınabilir mi?
TSK ilk kez bir subayın ihraç nedenini açıkladı
'Bir kova buzlu su' uygulaması beyinde hasar bırakıyor
İstanbul Boğazı 8 metre daralıyor
Arınç: 'Aday olmam istendi ama...'
Yeni kabinenin fotoğrafı
Spiegel: ABD ve İngiltere de Türkiye'yi dinledi