Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim

2250 kişiyi işe alacak Memura 9 Müjde 4 milyon borçlu için umut ışığı Adınıza kayıtlı kaç hat var?
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
30 Mart 2014 Pazar 08:30
Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair

İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları

1-Zorunlu tatil işçi bakımından haklı fesih nedenimidir?

Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Yani ücretsiz izin yasalardan kaynaklanan bir uygulama değildir. Buna karşın uygulamada özellikle de ekonomik nedenli üretim daralması süreçlerinde işverenler tarafından sıkça başvurulan bir müessese halini almıştır.

İşverenlerin çeşitli dönemlerde işçi sendikalarıyla anlaşmak suretiyle dahi işçilerini toplu olarak ücretsiz izine çıkartmaları yaygın ve bilinen bir uygulama olmuştur.

Aslında taraflar arasında (işçi-işveren) uzlaşmazlık olmadığında ortada bir sorun da bulunmamaktadır.

Ancak taraflardan birinin ücretsiz izini karşı tarafa istemi dışında dayatması ve diğer tarafın bu dayatmayı kabul etmemesi koşulunda ortaya sorunlar çıkmaktadır.

Konuya İnsan kaynakları açısından baktığımızda ücreti dışında başkaca bir geliri olmayan çalışanların kendi istemleri dışında ücretsiz izine sevk edilmeleri ekonomik bakımdan güç durumda kalmalarına sebep olmaktadır.

Ayrıca aynı kişilerin bu izin sürecinde sosyal güvenlik primleri de ödenmeyeceğinden ortaya farklı olumsuzluklar çıkmaktadır. Bu olumsuzluklar doğal olarak personelin motivasyon kayıbına sebep olmakta ve verimliliğine etki etmektedir.

Ayrıca işinden belirli süre de olsa kopan personelin yeniden aynı konsantrasyona ve iş disiplinine kavuşması zaman almaktadır.

Konuya diğer yönünden, yani işçi işveren ilişkileri açısından bakacak olursak İş hukukumuzda iş sözleşmesinin askıya alınabilmesinin bazı koşullarda mümkün olabildiğini görürüz.

Ücretsiz izin de bu askıya alma halleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu görüşü destekleyen aşağıdaki alıntıya bir göz atalım dilerseniz ;

Uygulamada ücretsiz izin, ya da zorunlu tatil olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak işçilerin bunu kabul etmesiyle başka bir anlatımla bu hususta taraflar arasında açık veya zımni bir sözleşmenin oluşmasıyla mümkündür. Aksi halde işçiler iş görme edimlerini kabul etmeyen işverenden BK.m.325 uyarınca ücretlerini talep edebilecekleri gibi, iş sözleşmelerini haklı nedenle sona erdirebilriler. [1 Prof. Ömer EYRENCİ İst.Bar.Çalışma Huk.Kom.Bülteni sayı 5 sayfa 41]

Buradan da açıkça anlaşılabileceği gibi şayet işveren işçiyi ücretsiz izine ayırmak istiyorsa bu konuda onun rızasını almalıdır. Aksi halde kullandırılan bu izin zoraki bir izin olacaktır ve işçi işverenden bu izin süresi kadar ücret talep edebileceği gibi, bu nedene dayanarak iş sözleşmesini haklı bir şekilde sona erdirecek ve yasal haklarını (ihbar,kıdem) talep edebilecektir.

Şimdi konuya yüksek mahkemenin vermiş olduğu bir kararla netlik kazandırmayı sürdürelim.

Davalı işverenin davacı ile birlikte bir kısım çalışanları ücretsiz izine çıkarttığı sabittir.

Esasen bu olgu mahkeme kararının gerekçesinde de kabul edilmiştir. Davacı işçinin rızası ve yazılı muvafakati bulunmadan işverence davacının tek taraflı ücretsiz izine çıkarılması eylemli bir fesih olup, dairemizin yerleşik ictihatlarına göre bu durum davacı işçi açısından iş akdinin haksız fesih halini oluşturur ve işçi ihbar tazminatına da hak kazanır.

Açıklanan nedenlerle davacı yararına ihbar tazminatının hüküm altına alınması gerekirken, mahkemece bu isteğin reddedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. [2 Y. 9.H.D. E.2004/7127 K.2004/25124 T.08.11.2004]

Yargıtay kararından da açıkça anlaşılabileceği gibi bu tür ücretsiz izinler yasal zeminde işverenin iş sözleşmesini tek taraflı olarak sona erdirdiği anlamına gelmekte ve işçi bakımından haklı fesih ve tazminat hakkı ortaya çıkmaktadır.

Diğer taraftan ortada karşılıklı bir anlaşma olması durumunda ve işverenin bunu kanıtlaması koşulu ile işçiye bir fesih hakkı doğmamaktadır.

 

2- İşverenin rızası olmaksızın ücretsiz izin haklı fesih nedeni midir?

Geçen yazımızda ücretsiz iznin işçinin istemi dışında ve işveren tarafından (zorunlu olarak) kullandırılmasının yasal boyutları üzerinde durmuştuk. Bu yazımızda konuya diğer tarafından bakacağız ve bu konumuzu tamamlamış olacağız.

Evet işverenlerin bu uygulamalarının yanında birde işçilerin ücretsiz izin talepleri olduğunu biliyoruz. Uygulamada bu tür taleplerle de sıkça karşılaşırız. Yani özel bir işi nedeniyle, örneğin yurt dışında lisan eğitimi almak amaçlı 6 ay ücretsiz izin talep eden bir işçisi karşısında işveren nasıl davranacaktır.

Öncelikle hemen belirtelim ki iş yasamızda kadın işçinin doğum sonrası talep edebileceği 6 aylık ücretsiz izin dışında [1] işçi bakımımdan da yasal bir ücretsiz izin söz konusu değildir.

Yani bir başka deyişle işverenin işçiye yukarıda belirttiğimiz özel hal dışında bir ücretsiz izin verme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak taraflar arasında bu konuda bir anlaşma söz konusu olursa işveren ücretsiz izni verebilir.

Peki işçi işverenin kabul etmemesine karşın ücretsiz izine ayrılmaya kalkarsa ne olacaktır.

Bu sorunun yanıtını da özet bir Yargıtay kararının yardımı ile açıklayalım dilerseniz.

Hasta olan çocuğunu her gün aşıya götüreceğinden bahisle 6 ay ücretsiz izin talebini işverenin kabul etmeyerek çocuğunu hastaneye götürmek için zaman, zaman kendisine izin verilebileceği işçiye bildirilmiştir.

Bunun üzerine işçinin işe gelmemesi işveren açısından hizmet akdini derhal fesih etme hakkını doğurur.[2]

Görülebileceği gibi Yargı da işçinin geçerli bir mazeret öne sürse dahi işverenin rızası olmaksızın ücretsiz izine çıkamayacağını açık bir biçimde ifade etmektedir.

Bu arada konunun bir başka yönüne de değinmeliyiz ;

Şayet işveren işçinin ücretsiz izin talebini kabul eder de mazeretsiz olarak işçi zamanında işbaşı yapmazsa ne olacaktır.

Bu durumda İş yasamızın 25/2 maddesi çerçevesinde İşverenin işçinin iş sözleşmesini derhal sona erdirme hakkı doğacaktır.

Bu konu başlığı altında son değinmek istediğimiz konu ise işçinin ücretli yada ücretsiz olarak kullandığı izin sırasında geçici olarak başka bir işte çalışması halidir.

Böyle bir durumda işveren işçinin borçları arasında yer alan sadakat borcuna aykırı davranması sebebi ile işçinin iş sözleşmesini bildirimsiz olarak sona erdirebilecektir.

Sonuç olarak ;

Çalışma yaşamımızda sıkça karşılaştığımız bir uygulama olan Ücretsiz iznin zorlama yolu ile karşı tarafa dayatılması iş yasamız açısından mümkün değildir. Bu nedenle gerek işçi, ve gerekse işveren bakımından ücretsiz izin ancak karşılıklı anlaşma yoluyla uygulanabilir.


[1] 4857 sayılı İş K. madde 74

[2] Y.9.H.D. 17.01.1991 E.9343 K.199


Hüseyin İrfan FIRAT

Personel ve İnsan kaynakları Yönetimi Danışmanı

 

SGK RehberiSGK Rehberi

Bu haber 6,711 kez okundu.

İşçinin Kendi İsteği İle İşten Ayrılması Ve Kıdem Tazminatının Tarafına Ödenmesini İstemesi Hayal18 Nisan 2014 00:20
Yıl Sigortalılık Süresini Ve 3600 Gün Prim Ödeme Gün Sayısını Tamamlayan İşçinin Kendi İsteği İle İşten Ayrılması Ve Kıdem Tazminatının Tarafına Ödenmesini İstemesi Hayal Oluyor
İşten Çıkan Sigortalı Ne Zamana Kadar İstirahat Parası Alabilir?16 Nisan 2014 17:18
4/b Sigortalılığına Tabi Kişilerin Hizmet Akdine Göre Çalışmaları Durumunda Geçerli Olacak Sigorta14 Nisan 2014 11:44
2014 yılında memurlara yapılacak doğum, ölüm, aile ve çocuk yardımı tutarları12 Nisan 2014 12:54
Süt izni alamayan işçi tazminata hak kazanır
Hacamat nedir? Nasıl yapılır?
SSK emeklisi annem ölen babamın emekli maaşını alabilir mi?
Bağ-Kur'lu olmak zorunda değilsiniz
İşverenin eşi kendi işyerinden sigortalı gösterilebilir mi ?
Sigortalıların merak ettiği sorular ve cevapları
Şeref Aylığı nedir ve 2013 yılı için ödenecek tutar ne kadardır?
Eksik gün bildiriminden muaf olan özel sektör işverenleri nasıl belirlenecek?
Su iç beynin hızlansın
Bel ve boyun ağrılarını önlemenin yolu
Cevizin faydaları saymakla bitmiyor
Özel hastanenin aldığı fazla ücret nasıl geri alınır?
SSK ve Bağ-Kur'lularda çeyiz parası alma şartları nelerdir?
Kredi kartı kullanıcılarına önemli uyarılar
E-Devlet - SSK -SGK HİZMET SORGULAMA
Memurların emeklilikte esas alınacak yaşları nasıl hesaplanır?
Uyku apnesi ve etkileri
Olağanüstü bir durum yok
Kriptonun üretildiği yer ile sertifikanın üretildiği yer aynı olmamalı
Herkes acıları paylaşma erdemini göstermeli
Önemi olan soruşturulmasıdır ve soruşturulacak
Ülkemizi sıkıntıya sokmayacak nihai kararımızı veririz
İkinci el otomobil satışları artıyor
Avrupa'da bütçe açığı azaldı!
YSK Hatay ve Iğdır'daki itirazları kabul etti
"Şoförlerin iş akitlerini feshedeceğiz"
Sorunları daha fazla demokrasiyle çözebiliriz
İçişleri Bakanı Ala "Editör Masası"na konuk olacak
Japon turizmciler Mardin'de
Artık iki ülke de vergiden muaf
Bozdağ: Gül aday olur mu bilemiyoruz
Kansere karşı keçi boynuzu
Memurlar grev yapabilir mi?
"Bu seçim başkanlık sistemine adımdır"
Cumhurbaşkanı Gül'den önemli mesajlar
İtibari Hizmet Süresi Zammı Nedir?
Borçlanma süreleri aylık hesabında dikkate alınır mı?
Çağlayan ve Güler TBMM'de konuşacak
Türkiye, ABD'yi geride bıraktı, rekor kırdı
Ya Cumhurbaşkanı, AK Parti’den çıkmazsa
Doğal detoks 'dut'
Oynamıyorum, çalışıyorum
Memurluktan da istifa dilekçesi gönderdi
Ertuğrul Özkök'ü bakın ne rahatlatıyormuş
Milyonlarca çalışana kötü haber
Muharrem İnce, Kılıçdaroğlu'nu bombaladı
Dar bölge seçim sisteminde patron halk
Sağlıkta haraç ve meslek hastalığında kayıtdışılık
Sosyal güvenlik destek primi (SGDP) nedir?
60 ildeki don mağduru çiftçilere müjde
24 Mayıs 2014 iş güvenliği uzmanlığı sınavı nasıl kazanılır?
Vakıf üniversitelerinde çalışanların işsizlik sigortası primi
Muhalefet yeni kriz peşinde
Yemekten sonra dinlenmek, 'yapabileceğiniz en kötü şey'
Kredi kartı borcu olanlara kötü haber!
SPK Bank Asya'yı incelemeye aldı
Fatsa Emniyet Müdürlüğü'ne atama
İnce Kılıçdaroğlu'nu bombaladı
24 Nisan'da liseler tatil mi? MEB açıkladı
Haşim Kılıç'a sürpriz ziyaret
SPK'dan 108 kişiye borsa yasağı
Emeklinin korkulu rüyası: Destek prim borcunun maaştan kesilmesi
İhbar tazminatı kimlere ödeniyor?
Türk profesör, Apple'ın başına bela oldu
AYM Twitter kararını oldu bittiye getirmiş
Hepsi bir mideden çıktı
Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve SSK emekli aylıklarına haciz konulabilir mi ?
TFF'de şok istifa
Ukrayna'ya ait askeri uçak vuruldu
Şimşek: 'Cuma günü önemli bir reformu paylaşacağız'
OMÜ'de gerginlik: 47 gözaltı
İzmir ve Erzincan Emniyeti'nde görev değişimi
ABD Başkan Yardımcısı Joe Biden'dan Rusya’ya uyarı
Lavabo açıcı toz bomba gibi patladı
Hane Geliri Kavramı Geldi Engelli Maaşları Kesilmeye Başlandı
Eklem ağrılarından kanınızla kurtulun
Astım çocuklar arasında hızla yaygınlaşıyor
Kas ve kemik ağrılarına kinesiotaping tedavisi
Varislere karşı kiraz ve böğürtlen yiyin!
En fazla çocuk nüfus Türkiye’de görüldü
4 milyon kişinin yüzü bu af ile gülecek!
Yaşam boyu sağlık için aşılanın
'Başbakanın en sevindiği sonuçlardan biri de..."
358 milyon lira için geri sayım başladı
İki İran bankası kapıya dayandı!
Çalışan kadına aylık 300 lira destek geliyor
Doğalgazın ucuzlayacağı tarih belli oldu
Türk demir çeliğine anti-damping vergisi
Başbakan Erdoğan'dan 1 Mayıs müjdesi
Ekşi: Erdoğan'dan ancak böyle kurtuluruz!
Bir günde 3 mağazasını birden kapattı
Genel Vali, Çankaya Köşkü'nde
Zaman yazarı muhalefete Köşk adayı önerdi
Peygamber isimliler ülkesi: Türkiye
Çocuk sahibi olmak imkansız değil
Resmi tatilde çalışan işçiye çift maaş
En yüksek emekli maaşı alan askerlerin emekli maaşı ve ikramiyesi
30 soruda kıdem tazminatıyla ilgili bilinmesi gerekenler
Dünya muz üretimi tehlikede
Öğretmenin hizmet yıllarına göre emekli maaşı ve ikramiyesi
Bahçeli’den ‘yeni Türkiye’ yorumu
Kırım'a giriş yasağı getirildi!
Praktiker‘in iflas erteleme isteğine mahkemeden ret
Acun Ilıcalı'ya Dünya Kupası için kötü haber!
Zeybekçi: Başbakanımız, Cumhurbaşkanı olmalı
Başbakan Erdoğan: 'Taksim’den ümidinizi kesin'
Emekli Tuğamiral Ertürk: TSK'ya santaj Pensilvanya'dan
Murat Ülker'den esprili pişmanlık! Keşke...
Dev paket 29 Nisan'da onaylanacak
Murat Ülker sosyal medyayı yine salladı
ABD'den Türk firmalarına şok suçlama!
Kaliteli uykunun sırları
Taklit ve tağşiş yapan işletmeler açıklandı
Barajlarda su seviyesi artıyor
Mısır darbesinde derin örgüt izleri
35 bin dolar maaşla kaynakçı aranıyor
Başbakanlık'ta sürpriz ziyaretçi!
Metrobüste bekleme süreleri kısaltılacak
Prim borcuna yapılandırma
MEB de arınıyor! Paralel ihaleler iptal...
SGK Rehberi Facebook'ta