Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim

Kredi çekecekler dikkat etsin! Emekliye ikramiye müjdesi Milyonlarca çalışanın gözü Ankara'da! Öğretmene 363 polise 409 lira zam umudu
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
30 Mart 2014 Pazar 08:30
Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair

İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları

1-Zorunlu tatil işçi bakımından haklı fesih nedenimidir?

Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Yani ücretsiz izin yasalardan kaynaklanan bir uygulama değildir. Buna karşın uygulamada özellikle de ekonomik nedenli üretim daralması süreçlerinde işverenler tarafından sıkça başvurulan bir müessese halini almıştır.

İşverenlerin çeşitli dönemlerde işçi sendikalarıyla anlaşmak suretiyle dahi işçilerini toplu olarak ücretsiz izine çıkartmaları yaygın ve bilinen bir uygulama olmuştur.

Aslında taraflar arasında (işçi-işveren) uzlaşmazlık olmadığında ortada bir sorun da bulunmamaktadır.

Ancak taraflardan birinin ücretsiz izini karşı tarafa istemi dışında dayatması ve diğer tarafın bu dayatmayı kabul etmemesi koşulunda ortaya sorunlar çıkmaktadır.

Konuya İnsan kaynakları açısından baktığımızda ücreti dışında başkaca bir geliri olmayan çalışanların kendi istemleri dışında ücretsiz izine sevk edilmeleri ekonomik bakımdan güç durumda kalmalarına sebep olmaktadır.

Ayrıca aynı kişilerin bu izin sürecinde sosyal güvenlik primleri de ödenmeyeceğinden ortaya farklı olumsuzluklar çıkmaktadır. Bu olumsuzluklar doğal olarak personelin motivasyon kayıbına sebep olmakta ve verimliliğine etki etmektedir.

Ayrıca işinden belirli süre de olsa kopan personelin yeniden aynı konsantrasyona ve iş disiplinine kavuşması zaman almaktadır.

Konuya diğer yönünden, yani işçi işveren ilişkileri açısından bakacak olursak İş hukukumuzda iş sözleşmesinin askıya alınabilmesinin bazı koşullarda mümkün olabildiğini görürüz.

Ücretsiz izin de bu askıya alma halleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu görüşü destekleyen aşağıdaki alıntıya bir göz atalım dilerseniz ;

Uygulamada ücretsiz izin, ya da zorunlu tatil olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak işçilerin bunu kabul etmesiyle başka bir anlatımla bu hususta taraflar arasında açık veya zımni bir sözleşmenin oluşmasıyla mümkündür. Aksi halde işçiler iş görme edimlerini kabul etmeyen işverenden BK.m.325 uyarınca ücretlerini talep edebilecekleri gibi, iş sözleşmelerini haklı nedenle sona erdirebilriler. [1 Prof. Ömer EYRENCİ İst.Bar.Çalışma Huk.Kom.Bülteni sayı 5 sayfa 41]

Buradan da açıkça anlaşılabileceği gibi şayet işveren işçiyi ücretsiz izine ayırmak istiyorsa bu konuda onun rızasını almalıdır. Aksi halde kullandırılan bu izin zoraki bir izin olacaktır ve işçi işverenden bu izin süresi kadar ücret talep edebileceği gibi, bu nedene dayanarak iş sözleşmesini haklı bir şekilde sona erdirecek ve yasal haklarını (ihbar,kıdem) talep edebilecektir.

Şimdi konuya yüksek mahkemenin vermiş olduğu bir kararla netlik kazandırmayı sürdürelim.

Davalı işverenin davacı ile birlikte bir kısım çalışanları ücretsiz izine çıkarttığı sabittir.

Esasen bu olgu mahkeme kararının gerekçesinde de kabul edilmiştir. Davacı işçinin rızası ve yazılı muvafakati bulunmadan işverence davacının tek taraflı ücretsiz izine çıkarılması eylemli bir fesih olup, dairemizin yerleşik ictihatlarına göre bu durum davacı işçi açısından iş akdinin haksız fesih halini oluşturur ve işçi ihbar tazminatına da hak kazanır.

Açıklanan nedenlerle davacı yararına ihbar tazminatının hüküm altına alınması gerekirken, mahkemece bu isteğin reddedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. [2 Y. 9.H.D. E.2004/7127 K.2004/25124 T.08.11.2004]

Yargıtay kararından da açıkça anlaşılabileceği gibi bu tür ücretsiz izinler yasal zeminde işverenin iş sözleşmesini tek taraflı olarak sona erdirdiği anlamına gelmekte ve işçi bakımından haklı fesih ve tazminat hakkı ortaya çıkmaktadır.

Diğer taraftan ortada karşılıklı bir anlaşma olması durumunda ve işverenin bunu kanıtlaması koşulu ile işçiye bir fesih hakkı doğmamaktadır.

 

2- İşverenin rızası olmaksızın ücretsiz izin haklı fesih nedeni midir?

Geçen yazımızda ücretsiz iznin işçinin istemi dışında ve işveren tarafından (zorunlu olarak) kullandırılmasının yasal boyutları üzerinde durmuştuk. Bu yazımızda konuya diğer tarafından bakacağız ve bu konumuzu tamamlamış olacağız.

Evet işverenlerin bu uygulamalarının yanında birde işçilerin ücretsiz izin talepleri olduğunu biliyoruz. Uygulamada bu tür taleplerle de sıkça karşılaşırız. Yani özel bir işi nedeniyle, örneğin yurt dışında lisan eğitimi almak amaçlı 6 ay ücretsiz izin talep eden bir işçisi karşısında işveren nasıl davranacaktır.

Öncelikle hemen belirtelim ki iş yasamızda kadın işçinin doğum sonrası talep edebileceği 6 aylık ücretsiz izin dışında [1] işçi bakımımdan da yasal bir ücretsiz izin söz konusu değildir.

Yani bir başka deyişle işverenin işçiye yukarıda belirttiğimiz özel hal dışında bir ücretsiz izin verme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak taraflar arasında bu konuda bir anlaşma söz konusu olursa işveren ücretsiz izni verebilir.

Peki işçi işverenin kabul etmemesine karşın ücretsiz izine ayrılmaya kalkarsa ne olacaktır.

Bu sorunun yanıtını da özet bir Yargıtay kararının yardımı ile açıklayalım dilerseniz.

Hasta olan çocuğunu her gün aşıya götüreceğinden bahisle 6 ay ücretsiz izin talebini işverenin kabul etmeyerek çocuğunu hastaneye götürmek için zaman, zaman kendisine izin verilebileceği işçiye bildirilmiştir.

Bunun üzerine işçinin işe gelmemesi işveren açısından hizmet akdini derhal fesih etme hakkını doğurur.[2]

Görülebileceği gibi Yargı da işçinin geçerli bir mazeret öne sürse dahi işverenin rızası olmaksızın ücretsiz izine çıkamayacağını açık bir biçimde ifade etmektedir.

Bu arada konunun bir başka yönüne de değinmeliyiz ;

Şayet işveren işçinin ücretsiz izin talebini kabul eder de mazeretsiz olarak işçi zamanında işbaşı yapmazsa ne olacaktır.

Bu durumda İş yasamızın 25/2 maddesi çerçevesinde İşverenin işçinin iş sözleşmesini derhal sona erdirme hakkı doğacaktır.

Bu konu başlığı altında son değinmek istediğimiz konu ise işçinin ücretli yada ücretsiz olarak kullandığı izin sırasında geçici olarak başka bir işte çalışması halidir.

Böyle bir durumda işveren işçinin borçları arasında yer alan sadakat borcuna aykırı davranması sebebi ile işçinin iş sözleşmesini bildirimsiz olarak sona erdirebilecektir.

Sonuç olarak ;

Çalışma yaşamımızda sıkça karşılaştığımız bir uygulama olan Ücretsiz iznin zorlama yolu ile karşı tarafa dayatılması iş yasamız açısından mümkün değildir. Bu nedenle gerek işçi, ve gerekse işveren bakımından ücretsiz izin ancak karşılıklı anlaşma yoluyla uygulanabilir.


[1] 4857 sayılı İş K. madde 74

[2] Y.9.H.D. 17.01.1991 E.9343 K.199


Hüseyin İrfan FIRAT

Personel ve İnsan kaynakları Yönetimi Danışmanı

 

SGK RehberiSGK Rehberi

Bu haber 6,647 kez okundu.

4/b Sigortalılığına Tabi Kişilerin Hizmet Akdine Göre Çalışmaları Durumunda Geçerli Olacak Sigorta14 Nisan 2014 11:44
İstirahat Raporlarının Ödenmesinde Zamanaşımı Süresi Nedir?07 Nisan 2014 09:09
İşten Çıkan Sigortalı Ne Zamana Kadar İstirahat Parası Alabilir?26 Mart 2014 08:18
Sgk dan Sigortalıya Bir Kolaylık Daha !!!!21 Mart 2014 07:43
Sara ilacına geçici ithalat izni
Vücut kendini gece 23.00'ten sonra yeniliyor
Nihai kararlar mayısta verilecek
MEB şube müdürlüğü atama sonuçları açıklandı
Görevden alınan Paralel Müsteşar Yardımcısından isyan atağı
Başbakan ile yakında konuşacağız
Belediye başkan yardımcılığına nasıl atama yapılır?
Erdoğan: Köşk'e çıkarsam tam yetki kullanırım
Zeybekci: 17 Aralık'ın hesabı sorulacak
Öğretmenlerin ve polislerin ek göstergesi 3600 olabilir mi?
Durdurun Sgk’daki Bu Zulmü!...
Parti vekillere 'Köşk'e kim çıksın' anketi
ÇSGB Bakan Yardımcısı Halil ETYEMEZ İş Teftiş Uygulamaları Seminerine Katıldı
AK Parti'de olağanüstü durum!
41 bin sürücüye trafik cezası yağdı
AK Parti'den flaş '3 dönem' açıklaması
Dışişlerinde cep telefonu yasağı
iPhone’da uygulamalar arası geçiş kullanıcılara kolaylık sağlıyor
Arılar artık sokmayacak mı?
16 Nisan Çarşamba yurtta hava durumu
39 polisin görev yeri değişti
Doğan bebek sayısı 3 bin 766 azaldı
'LYS' hakkında çok kritik açıklama
Kamuda kritik atamalar
Her yıl 14 milyar dolar cebimizde kalacak
Vodafone Türkiye'de atama
Kamu personel alımı ilanları tek merkezde
Dijital oy sistemi çalışması başlayacak mı?
Işık: İşsizlikte sistematik düşüş var
Egemen Bağış bir ay sonra geri döndü
17 Aralık sonrası her şeyi anlatan rapor
Kredi çekecekler dikkat etsin!
Erdoğan, ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Boehner ile görüştü
Whatsapp, dünya devinin başını yaktı
AK Partili vekillere 'Köşk' anketi
İslamcılık Para İmtihanını Kaybetti
DPB tüm personel alım ilanlarını internet sitesinden yayımlayacak
Al haberi KOÇ'tan
TSK Amerikan modeline geçiyor
Mavi tüylü Genel Müdür görevden alındı
Şalvarlı başkan kıyafet değiştirdi
Başbakan'ı kızdıran hakim konuştu
Abdullah Gül bavul topluyor, Köşk'e veda!
Turistler İstanbul’da güvende mi?
Yunan sahil güvenlik Türk kaptanı vurdu
Bu kez öyle bir bomba patlattı ki...
470 yolculu feribot battı!
Altaylı deliye döndü: Salak değilim!
Emekliye ikramiye müjdesi
16/04/2014 Tarihli Atama Kararları
Ehliyet alacaklara Haziran'a kadar müjde!
Benzin ve mazota 4 günlük yeni zam
İlaçların yan etkileri yakın takipte
Işık: İşsizlikte sistematik düşüş var
Teklifin 4 maddesi kabul edildi
Söz konusu mesele ilişkileri olumsuz etkilememeli
Cumhurbaşkanlığı seçimleri gergin ortamda yapılmamalı
MİT'e Meclis denetimi
Maliye Bakanlığı Taraf'ı yalanladı
Hrant Dink davasında sıcak gelişme
Tarihimizle yüzleşmeye hazırız
Twitter yetkilileri Köşk'te görüşme yaptı
Benzin ve mazota 4 günlük yeni zam
Günde 200 bin TL kaybettiren kavga!
Hayvan deneylerine ilişkin yönetmeliğe iptal davası
Barzani Erdoğan'la görüşmeye geliyor
Yakın bir süreçte görüşecekler
Görevde Yükselme Sınavına İlişkin Duyuru
Gerekçeli kararı görelim
Düşman gelse böyle namertçe davranmazdı
Kuraklığa alternatif bitki: aspir
Hastaneler artık daha ucuza tıbbi malzeme alacak
iPhone 6 kaç para olacak ?
İşte İlkbahar’ın 10 süper besini
Yok artık Google!
TÜİK Ocak ayı işsizlik rakamlarını açıkladı
Mehmet Görmez’den sürpriz ziyaret
Havelsan'ın karı 5 yılda 8'e katlandı
Erdoğan'dan Yahudilere Hamursuz mesajı
Paralel yapının 1 Mayıs planı deşifre oldu
Ehliyet alacaklara Haziran'a kadar müjde!
Meclis'te olağanüstü güvenlik önlemi!
MİT, TIR'ı davasında tahliye
Ukrayna askeri operasyona başladı
Erkeklerin yüzde 50'sı bu derde çare bulamıyor
Mert’in katil zanlısı: 'O çocuğa yazık oldu'
Başkan nereye koşuyor?
Eski Milletvekili Adnan Yıldız’a silahlı saldırı
İnönü üniversitesi Rektörü kalp krizi geçirdi
'Stres'in ilk kez bir faydası ortaya çıktı
2.6 milyon kamu personeli bu toplantıya kilitlendi
Vatandaş vurgun yedi, Hükümet harekete geçti
Bilim üssü'nde geri sayım... 1 milyar dolarlık proje!
Elektro ergenlik!
Avrupalılar kapıya koydu Türkler 11 bin bankacı aldı
Milyonlarca çalışanın gözü Ankara'da!
Twitter masaya oturdu, işte Türkiye'nin istedikleri
Gül TÜSİAD konseyine katılacak
AÖF Sınavlarının tarihleri açıklandı
Borcu olan için son tarih 30 Nisan!
Akdeniz'de depremler peş peşe geldi
Öğretmenlerden zam protestosu
Ricciardone'dan Gülen mesajı: Gereğini yaparız
Hem ağladı hem de Müsteşar maaşı almak için 14 gün bekledi
Gökçek'ten İdris Naim Şahin'e 'ihanet' tepkisi
Yasak başladı fiyatlar uçacak
Bu güne dikkat! Tam 4,5 saat...
Çetin o hareketi bir daha yapamayacak
Öğretmene 363 polise 409 lira zam umudu
Cumhurbaşkanlığı seçim tarihi açıklandı
AK Parti İzmir'de şok istifa
Topbaş: 'Kapalı kapılar ardında yapılan planlar istemiyoruz'
Tayyar: 'Başbakan Cumhurbaşkanlığına aday olmalı'
Tillolu şahıstan kaçak elektriğe çözüm
Adana'da 6 polis serbest
AK Parti'de yeni atamalar
7 bebeğini öldürüp evinde sakladı
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kuruluna Ait Atama Kararı
4/a kapsamında dışardan prim ödeyebilir miyim?
İşverenler Ve Sigortalılar Nelere Dikkat Etmek Gerekli ?
SGK Rehberi Facebook'ta