Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim

İşte Borçlarına Af Gelecek Kişiler! Cumhurbaşkanlığı Seçim Görevlilerine Ödenecek Ücretler! Bakandan Atama Açıklaması! Milyonlarca Kart Sahibine Uyarı!
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
30 Mart 2014 Pazar 08:30
Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair

İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları

1-Zorunlu tatil işçi bakımından haklı fesih nedenimidir?

Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Yani ücretsiz izin yasalardan kaynaklanan bir uygulama değildir. Buna karşın uygulamada özellikle de ekonomik nedenli üretim daralması süreçlerinde işverenler tarafından sıkça başvurulan bir müessese halini almıştır.

İşverenlerin çeşitli dönemlerde işçi sendikalarıyla anlaşmak suretiyle dahi işçilerini toplu olarak ücretsiz izine çıkartmaları yaygın ve bilinen bir uygulama olmuştur.

Aslında taraflar arasında (işçi-işveren) uzlaşmazlık olmadığında ortada bir sorun da bulunmamaktadır.

Ancak taraflardan birinin ücretsiz izini karşı tarafa istemi dışında dayatması ve diğer tarafın bu dayatmayı kabul etmemesi koşulunda ortaya sorunlar çıkmaktadır.

Konuya İnsan kaynakları açısından baktığımızda ücreti dışında başkaca bir geliri olmayan çalışanların kendi istemleri dışında ücretsiz izine sevk edilmeleri ekonomik bakımdan güç durumda kalmalarına sebep olmaktadır.

Ayrıca aynı kişilerin bu izin sürecinde sosyal güvenlik primleri de ödenmeyeceğinden ortaya farklı olumsuzluklar çıkmaktadır. Bu olumsuzluklar doğal olarak personelin motivasyon kayıbına sebep olmakta ve verimliliğine etki etmektedir.

Ayrıca işinden belirli süre de olsa kopan personelin yeniden aynı konsantrasyona ve iş disiplinine kavuşması zaman almaktadır.

Konuya diğer yönünden, yani işçi işveren ilişkileri açısından bakacak olursak İş hukukumuzda iş sözleşmesinin askıya alınabilmesinin bazı koşullarda mümkün olabildiğini görürüz.

Ücretsiz izin de bu askıya alma halleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu görüşü destekleyen aşağıdaki alıntıya bir göz atalım dilerseniz ;

Uygulamada ücretsiz izin, ya da zorunlu tatil olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak işçilerin bunu kabul etmesiyle başka bir anlatımla bu hususta taraflar arasında açık veya zımni bir sözleşmenin oluşmasıyla mümkündür. Aksi halde işçiler iş görme edimlerini kabul etmeyen işverenden BK.m.325 uyarınca ücretlerini talep edebilecekleri gibi, iş sözleşmelerini haklı nedenle sona erdirebilriler. [1 Prof. Ömer EYRENCİ İst.Bar.Çalışma Huk.Kom.Bülteni sayı 5 sayfa 41]

Buradan da açıkça anlaşılabileceği gibi şayet işveren işçiyi ücretsiz izine ayırmak istiyorsa bu konuda onun rızasını almalıdır. Aksi halde kullandırılan bu izin zoraki bir izin olacaktır ve işçi işverenden bu izin süresi kadar ücret talep edebileceği gibi, bu nedene dayanarak iş sözleşmesini haklı bir şekilde sona erdirecek ve yasal haklarını (ihbar,kıdem) talep edebilecektir.

Şimdi konuya yüksek mahkemenin vermiş olduğu bir kararla netlik kazandırmayı sürdürelim.

Davalı işverenin davacı ile birlikte bir kısım çalışanları ücretsiz izine çıkarttığı sabittir.

Esasen bu olgu mahkeme kararının gerekçesinde de kabul edilmiştir. Davacı işçinin rızası ve yazılı muvafakati bulunmadan işverence davacının tek taraflı ücretsiz izine çıkarılması eylemli bir fesih olup, dairemizin yerleşik ictihatlarına göre bu durum davacı işçi açısından iş akdinin haksız fesih halini oluşturur ve işçi ihbar tazminatına da hak kazanır.

Açıklanan nedenlerle davacı yararına ihbar tazminatının hüküm altına alınması gerekirken, mahkemece bu isteğin reddedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. [2 Y. 9.H.D. E.2004/7127 K.2004/25124 T.08.11.2004]

Yargıtay kararından da açıkça anlaşılabileceği gibi bu tür ücretsiz izinler yasal zeminde işverenin iş sözleşmesini tek taraflı olarak sona erdirdiği anlamına gelmekte ve işçi bakımından haklı fesih ve tazminat hakkı ortaya çıkmaktadır.

Diğer taraftan ortada karşılıklı bir anlaşma olması durumunda ve işverenin bunu kanıtlaması koşulu ile işçiye bir fesih hakkı doğmamaktadır.

 

2- İşverenin rızası olmaksızın ücretsiz izin haklı fesih nedeni midir?

Geçen yazımızda ücretsiz iznin işçinin istemi dışında ve işveren tarafından (zorunlu olarak) kullandırılmasının yasal boyutları üzerinde durmuştuk. Bu yazımızda konuya diğer tarafından bakacağız ve bu konumuzu tamamlamış olacağız.

Evet işverenlerin bu uygulamalarının yanında birde işçilerin ücretsiz izin talepleri olduğunu biliyoruz. Uygulamada bu tür taleplerle de sıkça karşılaşırız. Yani özel bir işi nedeniyle, örneğin yurt dışında lisan eğitimi almak amaçlı 6 ay ücretsiz izin talep eden bir işçisi karşısında işveren nasıl davranacaktır.

Öncelikle hemen belirtelim ki iş yasamızda kadın işçinin doğum sonrası talep edebileceği 6 aylık ücretsiz izin dışında [1] işçi bakımımdan da yasal bir ücretsiz izin söz konusu değildir.

Yani bir başka deyişle işverenin işçiye yukarıda belirttiğimiz özel hal dışında bir ücretsiz izin verme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak taraflar arasında bu konuda bir anlaşma söz konusu olursa işveren ücretsiz izni verebilir.

Peki işçi işverenin kabul etmemesine karşın ücretsiz izine ayrılmaya kalkarsa ne olacaktır.

Bu sorunun yanıtını da özet bir Yargıtay kararının yardımı ile açıklayalım dilerseniz.

Hasta olan çocuğunu her gün aşıya götüreceğinden bahisle 6 ay ücretsiz izin talebini işverenin kabul etmeyerek çocuğunu hastaneye götürmek için zaman, zaman kendisine izin verilebileceği işçiye bildirilmiştir.

Bunun üzerine işçinin işe gelmemesi işveren açısından hizmet akdini derhal fesih etme hakkını doğurur.[2]

Görülebileceği gibi Yargı da işçinin geçerli bir mazeret öne sürse dahi işverenin rızası olmaksızın ücretsiz izine çıkamayacağını açık bir biçimde ifade etmektedir.

Bu arada konunun bir başka yönüne de değinmeliyiz ;

Şayet işveren işçinin ücretsiz izin talebini kabul eder de mazeretsiz olarak işçi zamanında işbaşı yapmazsa ne olacaktır.

Bu durumda İş yasamızın 25/2 maddesi çerçevesinde İşverenin işçinin iş sözleşmesini derhal sona erdirme hakkı doğacaktır.

Bu konu başlığı altında son değinmek istediğimiz konu ise işçinin ücretli yada ücretsiz olarak kullandığı izin sırasında geçici olarak başka bir işte çalışması halidir.

Böyle bir durumda işveren işçinin borçları arasında yer alan sadakat borcuna aykırı davranması sebebi ile işçinin iş sözleşmesini bildirimsiz olarak sona erdirebilecektir.

Sonuç olarak ;

Çalışma yaşamımızda sıkça karşılaştığımız bir uygulama olan Ücretsiz iznin zorlama yolu ile karşı tarafa dayatılması iş yasamız açısından mümkün değildir. Bu nedenle gerek işçi, ve gerekse işveren bakımından ücretsiz izin ancak karşılıklı anlaşma yoluyla uygulanabilir.


[1] 4857 sayılı İş K. madde 74

[2] Y.9.H.D. 17.01.1991 E.9343 K.199


Hüseyin İrfan FIRAT

Personel ve İnsan kaynakları Yönetimi Danışmanı

 

SGK RehberiSGK Rehberi

Bu haber 8,522 kez okundu.

Bayramda Çalışanın Ücreti Nasıl Olur?29 Temmuz 2014 12:54
İşveren çalıştırdığı işçiye 2 yevmiye vermelidir
Taşeron İşçilerinin Yıllık İzin Çilesi Sona Eriyor!28 Temmuz 2014 16:56
Ev İşlerinde Çalıştırılanlar Sigortalı Yapılacak25 Temmuz 2014 06:35
Sigortalılık kapsamı genişliyor
1 Gün Dahi Çalışana Tazminat23 Temmuz 2014 11:40
Düzenleme yüzleri güldürdü
Arkadaşını Pompalı Tüfekle Öldürdü
İşte Borçlarına Af Gelecek Kişiler!
Bolivya, İsrail'i Terörist Devlet İlan Etti
Ali Bulaç AK Parti'yi uyardı! Her Şey Biter
Gazze'de Bilanço Artıyor! Ölü Sayısı 1300'ü Geçti
Hâkimden uzman sorusu: Bu çift ilişki kurabilir mi?
Çözülmeler Başlayacak
Hangi SSK borçları silinecek?
Kripto Cemaatçi hakim: Çözülmeler başlayacak
O Ülke İflas Etti
Lise Tercihleri Başladı
Sanatçı Murat Göğebakan Vefat Etti
Obama’dan Netanyahu’ya Ateşkes Azarı
Unvanlarına göre 2014 yılı için emekli maaşı ve ikramiyesi
Otomotiv Sektöründe Dolu Şoku!
İsrail Tarım Arazilerini de Bombalıyor
Gurbetçi Türkler Oy Vermeye Başladı
Cumhurbaşkanlığı Seçim Görevlilerine Ödenecek Ücretler!
Nurtepe'de Tehlikeli Gerginlik
Şike Soruşturmasında Paralel Eller
Paralel Hakimden Şemdinli İtirafı
Yıkım Kararı Yaygarasına Arazi Sahipleri İsyan Etti
Bakandan Atama Açıklaması!
CHP-MHP İktidarını Altı Ayda Devirirler
28 Şubat Mağduru Olan Bin 17 Öğretmen Atandı
Soruşturma Açılacak Hain Olacaklar!
'Zayıflama uğrunu sağlığınızdan olmayın'
Milyonlarca Kart Sahibine Uyarı!
İsrail saldırısında 6 Mısır askeri öldü
Yavuz Yükseliyor
IŞİD'den Petrol Mü Alıyoruz?
MİT TIR‘larında Önemli Gelişme
6 ayda 1 milyar 89 milyon liralık kaçak eşya ele geçirldi
Bakandan Önemli Açıklamalar
G-7 Liderlerinden Rusya'ya Uyarı
Bu Sabah Dolara Dikkat!
Zonguldak'ta Korkunç İddia
Toplu Taşıma Araçlarına Sıkı Denetim
İhsanoğlu: 'Çankaya devletin sigortasıdır'
Davutoğlu: 'O ülkeler seçimin sonucunu bekliyor'
Dışişleri Bakanlığı: 'İsrail’in Saldırganlığı İbret Verici'
Emzirme Ödeneği Nedir? Almak İçin Ne Yapmalıyım?
Türk Bankasının Sahibine Ağır Darbe!
Hamas'tan Hizbullah'a çağrı!
Dünyanın 1 numarası Djokovic Müslüman oluyor
Ordu’nun doğasındaki sır
Kara Kartal Hollanda'da uçtu
Bahçeli: 'Sırayı Gazze aldı'
Yasa dışı dinlemelerde savcı ve hakimin sorumluluğu
Hamas’ın 5 İsrail askerini öldürdüğü operasyon kamerada
Eşlerini takas ettiler
84 soruda şehit ve gazilere sağlanan yardımlar
TOMA'yı böyle yaktılar
30 soruda kıdem tazminatıyla ilgili bilinmesi gerekenler
Demirtaş: 'Asıl mücadele kadınların mücadelesidir'
Aforoz
Topçular'da dönüş yoğunluğu başladı
İslamcıların İpiyle Kuyuya İnilmez
Mersin'de trafik kazası: 1 ölü, 24 yaralı
Seçim yasakları yarın başlıyor
Bunu yapan yandı!
En çok trafik kazası bakın hangi gün oluyor?
Hiçbir şekilde caiz değil, Haram
2,5 Milyon Kişi Şokta!
Paralel yapıdan Müge Anlı'ya korkunç tuzak
Davutoğlu'ndan Kılıçdaroğlu'na sert tepki
Fatma Şahin'den "paralel yapı"ya suç duyurusu
Arınç'tan kahkaha eleştirilerine yanıt
"Siyasal ve askeri casusluk suçu oluştu"
MHP'li vekilden Selahattin Demirtaş'a övgü
Babadan kızına bayram hediyesi: Yeni bir hayat
Pasta satın alırken nelere dikkat edilmeli?
Muhtaç Yaşlılar ve Engellilerin maaşlarında artış olacak mı?
Sigara kör ediyor
Cemaat nereye koşuyor ?
Anneme hangi kocasından aylık bağlanacak?
Oksijen tüpüyle pasajda bulunan kasalardan 500 bin lira çaldılar
Paralel soruşturmasında çarpıcı detaylar
Başbakan SGK'yı çocuk sayısında ikna edebilecek mi?
'Dövme yaptırmak kesinlikle haram'
30 gün SSK ödemem var, işten ayrılırsam sağlık yardımı alabilir miyim?
Çocuk zammı nasıl hesaplanır?
Soda sevenlere önemli uyarı!
Üç padişahın hayali gerçek oldu!
Oyun bitti
Hablemitoğlu suikastinde derin şüphe!
Acılar tecrübeye, tecrübe ilkeye dönüşsün
Paralel emniyetçiler siyoniste çalışmış!
288 bin kişiye ceza kapıda
MİT TIR’ları soruşturmasında görevden alma
İhalesiz sağlık veri satışı SGK'yı karıştırdı
Annem iki aylığı birden alabilir mi?
Bonzai ile ilgili korkunç gerçek
Almanlar'dan şaşırtan 3. Havalimanı övgüsü
Kahramanmaraş'ta inanılması güç olay
Gazze’de yürütülen bir katliamdır
Son imha skandalı: Emniyetin hafızası sıfırlanmış
Sabah güneşini al kilo alma!
Kıdem tazminatı alan başka yerde çalışabilir mi?
Ulaşım 10 kat daha ucuza gelecek
İşsizlik maaşında süreyi geçiren eksik para alır
Cemaat ortalığa döküldü
Gazze'de Şehit Sayısı Bin 216'ya Yükseldi
Eskişehir'de büyük patlama!
HSYK kararı (Devam)
CHP'li vekil İsrail'i protesto için sakal bıraktı
Anayasa Mahkemesi’nin HSYK kararı
Kürt Petrolüne İzin Çıktı
Doktor ve sağlık görevlilerine saldırdılar
Piknik yapıp cihad çağrısında bulundular
Türkiye'ye gökten para yağıyor
CHP'li Ensar Öğüt'e 'Ekmeleddin İhsanoğlu' tepkisi!
İşsizlik maaşında süreyi geçiren eksik para alır
Türkiye'ye havadan para yağdı!
Evine ateşler düştü
Savaştan kaçtılar, kuma oldular!
İş kazası sonucu sağlanan haklar nelerdir?
1.1 milyar dolara satılık salatalık!
Sosyal Güvenlik 'Reformu' emeklinin maaşını eritti
İş arayanlara paralı sağlık raporu
SGK Rehberi Facebook'ta