Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim

KPSS'den Tercih Yapacak Memur Adayları Dikkat! En Az 2 Bin Lira Maaş Verilecek Maliye Bakanı'ndan Zam Müjdesi Memurların mesai saati değişiyor
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
30 Mart 2014 Pazar 08:30
Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair

İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları

1-Zorunlu tatil işçi bakımından haklı fesih nedenimidir?

Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Yani ücretsiz izin yasalardan kaynaklanan bir uygulama değildir. Buna karşın uygulamada özellikle de ekonomik nedenli üretim daralması süreçlerinde işverenler tarafından sıkça başvurulan bir müessese halini almıştır.

İşverenlerin çeşitli dönemlerde işçi sendikalarıyla anlaşmak suretiyle dahi işçilerini toplu olarak ücretsiz izine çıkartmaları yaygın ve bilinen bir uygulama olmuştur.

Aslında taraflar arasında (işçi-işveren) uzlaşmazlık olmadığında ortada bir sorun da bulunmamaktadır.

Ancak taraflardan birinin ücretsiz izini karşı tarafa istemi dışında dayatması ve diğer tarafın bu dayatmayı kabul etmemesi koşulunda ortaya sorunlar çıkmaktadır.

Konuya İnsan kaynakları açısından baktığımızda ücreti dışında başkaca bir geliri olmayan çalışanların kendi istemleri dışında ücretsiz izine sevk edilmeleri ekonomik bakımdan güç durumda kalmalarına sebep olmaktadır.

Ayrıca aynı kişilerin bu izin sürecinde sosyal güvenlik primleri de ödenmeyeceğinden ortaya farklı olumsuzluklar çıkmaktadır. Bu olumsuzluklar doğal olarak personelin motivasyon kayıbına sebep olmakta ve verimliliğine etki etmektedir.

Ayrıca işinden belirli süre de olsa kopan personelin yeniden aynı konsantrasyona ve iş disiplinine kavuşması zaman almaktadır.

Konuya diğer yönünden, yani işçi işveren ilişkileri açısından bakacak olursak İş hukukumuzda iş sözleşmesinin askıya alınabilmesinin bazı koşullarda mümkün olabildiğini görürüz.

Ücretsiz izin de bu askıya alma halleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu görüşü destekleyen aşağıdaki alıntıya bir göz atalım dilerseniz ;

Uygulamada ücretsiz izin, ya da zorunlu tatil olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak işçilerin bunu kabul etmesiyle başka bir anlatımla bu hususta taraflar arasında açık veya zımni bir sözleşmenin oluşmasıyla mümkündür. Aksi halde işçiler iş görme edimlerini kabul etmeyen işverenden BK.m.325 uyarınca ücretlerini talep edebilecekleri gibi, iş sözleşmelerini haklı nedenle sona erdirebilriler. [1 Prof. Ömer EYRENCİ İst.Bar.Çalışma Huk.Kom.Bülteni sayı 5 sayfa 41]

Buradan da açıkça anlaşılabileceği gibi şayet işveren işçiyi ücretsiz izine ayırmak istiyorsa bu konuda onun rızasını almalıdır. Aksi halde kullandırılan bu izin zoraki bir izin olacaktır ve işçi işverenden bu izin süresi kadar ücret talep edebileceği gibi, bu nedene dayanarak iş sözleşmesini haklı bir şekilde sona erdirecek ve yasal haklarını (ihbar,kıdem) talep edebilecektir.

Şimdi konuya yüksek mahkemenin vermiş olduğu bir kararla netlik kazandırmayı sürdürelim.

Davalı işverenin davacı ile birlikte bir kısım çalışanları ücretsiz izine çıkarttığı sabittir.

Esasen bu olgu mahkeme kararının gerekçesinde de kabul edilmiştir. Davacı işçinin rızası ve yazılı muvafakati bulunmadan işverence davacının tek taraflı ücretsiz izine çıkarılması eylemli bir fesih olup, dairemizin yerleşik ictihatlarına göre bu durum davacı işçi açısından iş akdinin haksız fesih halini oluşturur ve işçi ihbar tazminatına da hak kazanır.

Açıklanan nedenlerle davacı yararına ihbar tazminatının hüküm altına alınması gerekirken, mahkemece bu isteğin reddedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. [2 Y. 9.H.D. E.2004/7127 K.2004/25124 T.08.11.2004]

Yargıtay kararından da açıkça anlaşılabileceği gibi bu tür ücretsiz izinler yasal zeminde işverenin iş sözleşmesini tek taraflı olarak sona erdirdiği anlamına gelmekte ve işçi bakımından haklı fesih ve tazminat hakkı ortaya çıkmaktadır.

Diğer taraftan ortada karşılıklı bir anlaşma olması durumunda ve işverenin bunu kanıtlaması koşulu ile işçiye bir fesih hakkı doğmamaktadır.

 

2- İşverenin rızası olmaksızın ücretsiz izin haklı fesih nedeni midir?

Geçen yazımızda ücretsiz iznin işçinin istemi dışında ve işveren tarafından (zorunlu olarak) kullandırılmasının yasal boyutları üzerinde durmuştuk. Bu yazımızda konuya diğer tarafından bakacağız ve bu konumuzu tamamlamış olacağız.

Evet işverenlerin bu uygulamalarının yanında birde işçilerin ücretsiz izin talepleri olduğunu biliyoruz. Uygulamada bu tür taleplerle de sıkça karşılaşırız. Yani özel bir işi nedeniyle, örneğin yurt dışında lisan eğitimi almak amaçlı 6 ay ücretsiz izin talep eden bir işçisi karşısında işveren nasıl davranacaktır.

Öncelikle hemen belirtelim ki iş yasamızda kadın işçinin doğum sonrası talep edebileceği 6 aylık ücretsiz izin dışında [1] işçi bakımımdan da yasal bir ücretsiz izin söz konusu değildir.

Yani bir başka deyişle işverenin işçiye yukarıda belirttiğimiz özel hal dışında bir ücretsiz izin verme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak taraflar arasında bu konuda bir anlaşma söz konusu olursa işveren ücretsiz izni verebilir.

Peki işçi işverenin kabul etmemesine karşın ücretsiz izine ayrılmaya kalkarsa ne olacaktır.

Bu sorunun yanıtını da özet bir Yargıtay kararının yardımı ile açıklayalım dilerseniz.

Hasta olan çocuğunu her gün aşıya götüreceğinden bahisle 6 ay ücretsiz izin talebini işverenin kabul etmeyerek çocuğunu hastaneye götürmek için zaman, zaman kendisine izin verilebileceği işçiye bildirilmiştir.

Bunun üzerine işçinin işe gelmemesi işveren açısından hizmet akdini derhal fesih etme hakkını doğurur.[2]

Görülebileceği gibi Yargı da işçinin geçerli bir mazeret öne sürse dahi işverenin rızası olmaksızın ücretsiz izine çıkamayacağını açık bir biçimde ifade etmektedir.

Bu arada konunun bir başka yönüne de değinmeliyiz ;

Şayet işveren işçinin ücretsiz izin talebini kabul eder de mazeretsiz olarak işçi zamanında işbaşı yapmazsa ne olacaktır.

Bu durumda İş yasamızın 25/2 maddesi çerçevesinde İşverenin işçinin iş sözleşmesini derhal sona erdirme hakkı doğacaktır.

Bu konu başlığı altında son değinmek istediğimiz konu ise işçinin ücretli yada ücretsiz olarak kullandığı izin sırasında geçici olarak başka bir işte çalışması halidir.

Böyle bir durumda işveren işçinin borçları arasında yer alan sadakat borcuna aykırı davranması sebebi ile işçinin iş sözleşmesini bildirimsiz olarak sona erdirebilecektir.

Sonuç olarak ;

Çalışma yaşamımızda sıkça karşılaştığımız bir uygulama olan Ücretsiz iznin zorlama yolu ile karşı tarafa dayatılması iş yasamız açısından mümkün değildir. Bu nedenle gerek işçi, ve gerekse işveren bakımından ücretsiz izin ancak karşılıklı anlaşma yoluyla uygulanabilir.


[1] 4857 sayılı İş K. madde 74

[2] Y.9.H.D. 17.01.1991 E.9343 K.199


Hüseyin İrfan FIRAT

Personel ve İnsan kaynakları Yönetimi Danışmanı

 

SGK RehberiSGK Rehberi

Bu haber 10,447 kez okundu.

Çalışan Kadınların Doğum ve Süt İzin Hakkları24 Ekim 2014 12:52
Bilinmesi gerekenler
Sigortalı Çalışan Sayısında Korkutan Düşüş24 Ekim 2014 09:08
Bütçeye Ağır Yük
İş Sözleşmesini Derhal Fesih Hakkı Veren Durumlar23 Ekim 2014 15:52
İşçi ve isverenler için hangi şartlar gereklidir?
İş Kazasında Tazminat Davası19 Ekim 2014 07:37
6331 sayılı yasa ile iş güvenliği ve işçi sağlığı
Memurların 2015 Ocak Ayı Net Maaş Miktarını Ne Belirleyecek?
Erdoğan soruyor: Kobani sizin için neden bu kdar önemli?
Açılan su kuyusundan alevler fışkırdı
İstanbul- Bursa arası 45 dakika
'Yaka paça dışarı atılan kızım aklıma geldi'
Tarihin en büyük Paralel komplosu bu fotoğrafta
Çelik: 'Ücretler Hesaba Yatırıldı'
Validebağ'da apartman boşluğunda namaz
SGK TIR'larıyla meşhur olan müdür Bursada yapılandırmayı anlattı
Size pek uymaz ama erkekçe dövüşeceksiniz
Gül'e Sultanahmet'te yoğun ilgi
Hakkari'de 1 terörist teslim oldu
SGK Müfettişi mi yoksa SGK eleştirmeni mi?
Mahkemeden önemli Uzan kararı
ESK Suriyeliler için toplanmalı
‘CHP’nin sağ değil, sol parti olması lazım’
Barış Güler’in ifadesiyle ilgili iddialara yalanlama
Bakandan 'seks harcaması' itirafı!
Burası Aydın!.. Şiddetli fırtına ağaçları devirdi!
Beklenen yağış ilk olarak Marmaris'i vurdu!
Maliyeye KPSS İle Eleman Alınacak
Askere ateş açıldı! Sınırda çatışma çıktı
Sağlık Bakanlığı'ndan 'sarı toz' açıklaması!
THY'den iş Garantili Kurs
Kanada Başkonsolosu 'sarı toz' şüphesi üzerine gözlem altında!
Molotofkokteyli atan bir kişi tutuklandı
Merkez Bankası Davutoğlu'na brifing verecek
Polise uzun namlulu silahlara ateş açıldı
İntihar girişimini çay içerek izlediler
Akademik Personelin Zamlı Maaşları
Meteoroloji'den fırtına uyarısı
Hizmet Çakışmalarına İlişkin Genelge Yayımlandı
Gülen Cemaati için kader günü! Nefesler tutuldu!
Cezaevinde isyan çıktı
Gülerce, Paralel Yapı soruşturmasında tanık
Elektronik ticarete yeni düzenleme
Öğrenci servisi kazası saniye saniye görüntülendi
ABD Kobani’ye neden yardım ediyor?
KPSS'den Tercih Yapacak Memur Adayları Dikkat!
Cemaatin Yeni Gazetesi Çıkıyor
Öğretmenler Eylemde
İşsizlik maaşı nasıl alınır?
Hayvanlar da yas tutuyor
Kurumlardaki Boş Kadrolar Yayımlandı
Erdoğan'a yollanmış bir 'cadı avı' mektubu
Menopozda Psikolojiniz Kadar Dişleriniz de Önemli
Genelkurmay'dan peşmerge iddialarına yanıt
Hamilelere kış uyarıları
Kozmetik Ürünlerin Sahtesi Nasıl Anlaşılır?
Kıl testeresi sayesinde kanseri yendi
Müsteşar Ahmet ERDEM'den Önemli Açıklamalar
Sürücüler Dikkat! Trafikte O Uygulama Bugün Başladı
Bahçeli'den Kılıçdaroğlu'na: Dalkavuk
Bülent Arınç: Esas soru bu
Fethullah Gülen'e anket şoku! Öcalan'ın bile gerisinde!
Çalışan Kadınların Doğum ve Süt İzin Hakkları
İstanbul Üniversitesi Yine Karıştı
Başbakan: Kılıçdaroğlu cahil ve çakma gandhi
Şeker Hastalarına İki Müjde Birden!
Ağız Kokusu Tedavisi
Meslek Hastalığından Sağlanan Haklar Nelerdir?
MEB, Şube Müdürlüğü Atamalarını İptal Ediyor!
Faturanın yüzde 20'sini geri alabilirsiniz!
Memuriyette Geçen Fazla Sürelerin Emekliliğe Etkisi
Kısmi Emeklilik Şartları Nelerdir?
İbranamelerde "bir ay kuralı" var!
Üniversiteliler KYK burs başvurusunda bulundunuz mu?
O personel memuriyetten çıkarıldı!
Öğretmen atamaları, taşraya devredilecek!
Milyonlarca Emekli Borçtan Kurtuluyor!
En Az 2 Bin Lira Maaş Verilecek
'Kızını öldüren anne' olayında şok itiraf
Paralel Yapı MHP'nin İçine Nasıl Sızmaya Çalıştı
Mehmet Baransu İdris Bal'ı Çıldırttı
Sigortalı Çalışan Sayısında Korkutan Düşüş
Kars'ta operasyon! 3 PKK'lı öldürüldü!
Maliye Bakanı'ndan Zam Müjdesi
Paralel operasyonda flaş karar!
Numan Kurtulmuş'tan İmralı ve çözüm süreci tüyoları...
TÜBİTAK’a ‘Kripto’yla sızıp MHP ve CHP’yi dinlemişler
Çalışanlara Kadro ve Görevde Yükselme Müjdesi
Akdoğan: PKK’ya koridor falan açmayız
400 Bin Öğretmenin Hayatı Değişecek
Memurların mesai saati değişiyor
Zam Komisyonda Kabul Edildi
Soma'da bin 700 madenci iş bıraktı
TIR'ın altından çıkan gencin ilk sözleri
Diyarbakır'da bombalı araç paniği
Vinç yaya üstgeçidine çarptı
O madeninin patronu suç duyurusunda bulundu
’PKK ülkemde 40 binden fazla insanı öldürürken neredeydiniz?’
Şimşek'ten Maliye'ye personel alımı açıklaması
Gülerce 'paralel yapı' soruşturmasında ifade verdi
Kocaeli'nde 3 yaşındaki çocuğun ölümüne soruşturma
'Haberler asılsız!'
IŞİD-PYD vekalet savaşı, K. Irak Akdeniz koridoru
ÖSO 1300 kişiyle Kobani'ye giriyor
100 bin lirayı iade eden taksiciye ödül
Yargı Paketi alt komisyondan geçti
"Paralel yapı" operasyonunda 2 tutuklama istemi
Ameliyat sonrası hızlı iyileşmenin formülü bulundu
Meclis’te gerginlik
'Paralel yapı' operasyonunda flaş gelişme
Bu gece felaket yaşanabilir!
Evde balonla oynarken öldü!
Arınç, İdris Bal'a çok sert çıktı!
Erdoğan'dan Batı'ya sert mesaj
Bir dönem sona eriyor!
Paralel kulak dinledi! O kitabını yazdı!
KPSS önlisans puanları nerelerde kullanılır?
İçişleri'nden Jandarma ve Sahil Güvenlik açıklaması
Ankara'da hastanede patlama!
Türkiye sınırına bayrak dikti
Maliye Bakanlığına Devşirme Memur
Hüseyin Gülerce Çağlayan Adliyesi’nde
İş Sözleşmesini Derhal Fesih Hakkı Veren Durumlar
Tarım Kredi'ye 140 ziraat mühendisi alınacak
Gülen'den 'şehit' peşmergeler için taziye ilanı
'Emekliye eşit zam' Meclis'te
Bülent Arınç'tan 'Öcalan'a sekreterya' açıklaması!