Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim


Memurluk Kadrolarında Değişiklik Yapıldı

Öğretmen Atamalarında Şaibe Mi Var?

Sivil Memur Hamal Değil

2015 Nisan’da Memur Alımı Fazla Olacak!

Memura Yüzde 12 Zam Gündemde

Öğretmenlerin Ücretleri Arttırılmalı
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
30 Mart 2014 Pazar 08:30
Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair

İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları

1-Zorunlu tatil işçi bakımından haklı fesih nedenimidir?

Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Yani ücretsiz izin yasalardan kaynaklanan bir uygulama değildir. Buna karşın uygulamada özellikle de ekonomik nedenli üretim daralması süreçlerinde işverenler tarafından sıkça başvurulan bir müessese halini almıştır.

İşverenlerin çeşitli dönemlerde işçi sendikalarıyla anlaşmak suretiyle dahi işçilerini toplu olarak ücretsiz izine çıkartmaları yaygın ve bilinen bir uygulama olmuştur.

Aslında taraflar arasında (işçi-işveren) uzlaşmazlık olmadığında ortada bir sorun da bulunmamaktadır.

Ancak taraflardan birinin ücretsiz izini karşı tarafa istemi dışında dayatması ve diğer tarafın bu dayatmayı kabul etmemesi koşulunda ortaya sorunlar çıkmaktadır.

Konuya İnsan kaynakları açısından baktığımızda ücreti dışında başkaca bir geliri olmayan çalışanların kendi istemleri dışında ücretsiz izine sevk edilmeleri ekonomik bakımdan güç durumda kalmalarına sebep olmaktadır.

Ayrıca aynı kişilerin bu izin sürecinde sosyal güvenlik primleri de ödenmeyeceğinden ortaya farklı olumsuzluklar çıkmaktadır. Bu olumsuzluklar doğal olarak personelin motivasyon kayıbına sebep olmakta ve verimliliğine etki etmektedir.

Ayrıca işinden belirli süre de olsa kopan personelin yeniden aynı konsantrasyona ve iş disiplinine kavuşması zaman almaktadır.

Konuya diğer yönünden, yani işçi işveren ilişkileri açısından bakacak olursak İş hukukumuzda iş sözleşmesinin askıya alınabilmesinin bazı koşullarda mümkün olabildiğini görürüz.

Ücretsiz izin de bu askıya alma halleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu görüşü destekleyen aşağıdaki alıntıya bir göz atalım dilerseniz ;

Uygulamada ücretsiz izin, ya da zorunlu tatil olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak işçilerin bunu kabul etmesiyle başka bir anlatımla bu hususta taraflar arasında açık veya zımni bir sözleşmenin oluşmasıyla mümkündür. Aksi halde işçiler iş görme edimlerini kabul etmeyen işverenden BK.m.325 uyarınca ücretlerini talep edebilecekleri gibi, iş sözleşmelerini haklı nedenle sona erdirebilriler. [1 Prof. Ömer EYRENCİ İst.Bar.Çalışma Huk.Kom.Bülteni sayı 5 sayfa 41]

Buradan da açıkça anlaşılabileceği gibi şayet işveren işçiyi ücretsiz izine ayırmak istiyorsa bu konuda onun rızasını almalıdır. Aksi halde kullandırılan bu izin zoraki bir izin olacaktır ve işçi işverenden bu izin süresi kadar ücret talep edebileceği gibi, bu nedene dayanarak iş sözleşmesini haklı bir şekilde sona erdirecek ve yasal haklarını (ihbar,kıdem) talep edebilecektir.

Şimdi konuya yüksek mahkemenin vermiş olduğu bir kararla netlik kazandırmayı sürdürelim.

Davalı işverenin davacı ile birlikte bir kısım çalışanları ücretsiz izine çıkarttığı sabittir.

Esasen bu olgu mahkeme kararının gerekçesinde de kabul edilmiştir. Davacı işçinin rızası ve yazılı muvafakati bulunmadan işverence davacının tek taraflı ücretsiz izine çıkarılması eylemli bir fesih olup, dairemizin yerleşik ictihatlarına göre bu durum davacı işçi açısından iş akdinin haksız fesih halini oluşturur ve işçi ihbar tazminatına da hak kazanır.

Açıklanan nedenlerle davacı yararına ihbar tazminatının hüküm altına alınması gerekirken, mahkemece bu isteğin reddedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. [2 Y. 9.H.D. E.2004/7127 K.2004/25124 T.08.11.2004]

Yargıtay kararından da açıkça anlaşılabileceği gibi bu tür ücretsiz izinler yasal zeminde işverenin iş sözleşmesini tek taraflı olarak sona erdirdiği anlamına gelmekte ve işçi bakımından haklı fesih ve tazminat hakkı ortaya çıkmaktadır.

Diğer taraftan ortada karşılıklı bir anlaşma olması durumunda ve işverenin bunu kanıtlaması koşulu ile işçiye bir fesih hakkı doğmamaktadır.

 

2- İşverenin rızası olmaksızın ücretsiz izin haklı fesih nedeni midir?

Geçen yazımızda ücretsiz iznin işçinin istemi dışında ve işveren tarafından (zorunlu olarak) kullandırılmasının yasal boyutları üzerinde durmuştuk. Bu yazımızda konuya diğer tarafından bakacağız ve bu konumuzu tamamlamış olacağız.

Evet işverenlerin bu uygulamalarının yanında birde işçilerin ücretsiz izin talepleri olduğunu biliyoruz. Uygulamada bu tür taleplerle de sıkça karşılaşırız. Yani özel bir işi nedeniyle, örneğin yurt dışında lisan eğitimi almak amaçlı 6 ay ücretsiz izin talep eden bir işçisi karşısında işveren nasıl davranacaktır.

Öncelikle hemen belirtelim ki iş yasamızda kadın işçinin doğum sonrası talep edebileceği 6 aylık ücretsiz izin dışında [1] işçi bakımımdan da yasal bir ücretsiz izin söz konusu değildir.

Yani bir başka deyişle işverenin işçiye yukarıda belirttiğimiz özel hal dışında bir ücretsiz izin verme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak taraflar arasında bu konuda bir anlaşma söz konusu olursa işveren ücretsiz izni verebilir.

Peki işçi işverenin kabul etmemesine karşın ücretsiz izine ayrılmaya kalkarsa ne olacaktır.

Bu sorunun yanıtını da özet bir Yargıtay kararının yardımı ile açıklayalım dilerseniz.

Hasta olan çocuğunu her gün aşıya götüreceğinden bahisle 6 ay ücretsiz izin talebini işverenin kabul etmeyerek çocuğunu hastaneye götürmek için zaman, zaman kendisine izin verilebileceği işçiye bildirilmiştir.

Bunun üzerine işçinin işe gelmemesi işveren açısından hizmet akdini derhal fesih etme hakkını doğurur.[2]

Görülebileceği gibi Yargı da işçinin geçerli bir mazeret öne sürse dahi işverenin rızası olmaksızın ücretsiz izine çıkamayacağını açık bir biçimde ifade etmektedir.

Bu arada konunun bir başka yönüne de değinmeliyiz ;

Şayet işveren işçinin ücretsiz izin talebini kabul eder de mazeretsiz olarak işçi zamanında işbaşı yapmazsa ne olacaktır.

Bu durumda İş yasamızın 25/2 maddesi çerçevesinde İşverenin işçinin iş sözleşmesini derhal sona erdirme hakkı doğacaktır.

Bu konu başlığı altında son değinmek istediğimiz konu ise işçinin ücretli yada ücretsiz olarak kullandığı izin sırasında geçici olarak başka bir işte çalışması halidir.

Böyle bir durumda işveren işçinin borçları arasında yer alan sadakat borcuna aykırı davranması sebebi ile işçinin iş sözleşmesini bildirimsiz olarak sona erdirebilecektir.

Sonuç olarak ;

Çalışma yaşamımızda sıkça karşılaştığımız bir uygulama olan Ücretsiz iznin zorlama yolu ile karşı tarafa dayatılması iş yasamız açısından mümkün değildir. Bu nedenle gerek işçi, ve gerekse işveren bakımından ücretsiz izin ancak karşılıklı anlaşma yoluyla uygulanabilir.


[1] 4857 sayılı İş K. madde 74

[2] Y.9.H.D. 17.01.1991 E.9343 K.199


Hüseyin İrfan FIRAT

Personel ve İnsan kaynakları Yönetimi Danışmanı

 

SGK RehberiSGK Rehberi

Bu haber 13,041 kez okundu.

Herkese Tazminat30 Ocak 2015 19:22
1 gün bile çalışmanız yeterli
Memur Babaya 5.5 Yıl Yarı Çalışma İzni30 Ocak 2015 10:14
600 Lira Doğum Parasından kimler yararlanamayacak?
5 Soruda Kıdem Tazminatı Hakkında Her Şey29 Ocak 2015 15:23
Bakın diğer ülkelerde nasıl uygulanıyor
Kıdem Tazminatında Merak Edilen 10 Cevap29 Ocak 2015 11:51
Başbakan açıklamıştı
Sigortasız işçi kalmayacak
Meclis bu hafta İç Güvenlik Paketi'ni görüşecek
Derece ve kademem yanlış mı hesaplanıyor?
Hanefi Avcı'yı beş yıl sonra tekrar okumak
Kıdem Tazminatında Korkutan Senaryolar
Emekliye faizsiz konut kredisi
Gülen'i ABD çağırdı
Maaşları En Dolgun Şirketten Müjde
MOSSAD’ı görün artık
ÜST DÜZEY BÜROKRATLAR GÖREVDEN ALINACAK MI?
Neden Boş Olduğu Halde Lojman Sırası Gelmiyor?
Tekno-Polis Dönemi Başlıyor
Yine Eş Durumu Yine İdarenin Gereksiz İşlemi
Milletvekili Genel Seçim Takvimi açıklandı
SGK'da Büyük Vurgun!
Memurluk Kadrolarında Değişiklik Yapıldı
Öğretmen Atamalarında Şaibe Mi Var?
İşte seçimlere katılacak 31 parti
15 Bin Atamada Boş Kalacak Kontenjanlar! (Güncel)
Sivil Memur Hamal Değil
Okulda siyaset konuşan yandı!
Avcı dershaneler için tarih verdi
Dışişleri'nden Sarkisyan'a kınama
Türkiye'de doğru güzel ne yapılmışsa biz yaptık
Öğrencilere sütün yanında kuru üzüm dağıtılacak
MOSSAD'la işbirliğini göremiyorlarsa yazıklar olsun
Biz ülkedeki fetreti bitirdik
3 Bin 500 Kişiyi İşe Alacak
Çok Sayıda Kişi Memur Olamayacak!
Sigara akciğer kanserini 25 kat arttırıyor
Türkiye Kobani için ne yaptıysa yaranamadı
Kıdem Tazminatı Fonu Hakkında Detaylar
Dönüşümde inat eden mülk sahibine kötü haber!
Yeni ihanetleri mevzuat önleyecek
Duymayan bilmeyen varsa duysun
Valiye haber vermemizi savcı tehditle engelledi
2015 Nisan’da Memur Alımı Fazla Olacak!
Sağlık Bakanlığından Güvenlik Görevlilerine Zam
Bürokratlara 4 Yıl Sınırı Getiriliyor
AK Parti’nin yüzde 60’ı değişiyor
Vatandaşı Elektrik Çarptı
Memura Yüzde 12 Zam Gündemde
Öğretmenlerin Ücretleri Arttırılmalı
4/B Sağlık Peroneli Yer Değiştirme Duyurusu
Emekliye Sıfır Vergi
Prim Borcu Olanlar Dikkat
Özışık'tan bomba Fethullah Gülen iddiası!
Emniyet'te, 10 daire başkanlığı kuruldu
ÖSYM Hangi Sınavları Açık Uçlu Sorularla Yapacak?
İşte Başkanlık sisteminin 6 önemli detayı
Ünlü sanatçı hayatını kaybetti
Erdoğan'dan sürpriz görüşme
Sınavda 'attım tuttu' dönemi bitiyor
Sigara içenlere kötü haber!
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nda değişiklik
Erdoğan'ın danışmanı istifa etti! İşte sebebi
Yaşar Kemal'in son durumu üzdü
'Paralel yapıyla mücadele etmek...'
Bakanlık: ‘Tedbirler alınmıştır’
Bahçeli'den milletvekillerine özel yemek
Otomobil içinde esrarengiz ölüm
Arazi kavgası iki kardeşin canına mal oldu
‘Göçmen sorunlarıyla ilgili bakanlık kurulmalı’
Japon gazeteci için İstanbul’da tören
İstanbul için meteorolojik uyarı
Atatürk Havalimanı'nda bazı seferler iptal edildi
Doğum ve Analık İzinlerinde Neler Değişiyor?
Herkese Tazminat
Erdoğan'dan Fethullah Gülen bombası
Öğretmenlerin Eş Durumu Atamalarında FLAŞ
TİB eski Başkanvekili'nin avukatına inceleme
Utku Çakırözer ve ekibi Cumhuriyet'ten kovuldu
SGK Borç Yapılandırmasında Hafta Sonu Da Çalışacak
Faize giden her kuruş milletin hakkının gaspıdır
Merkez'den 'faiz' açıklaması
300 vergi müfettiş yardımcısı alacağız
Hükümet grev tarihini erteledi
Avcı: Paralel medya sözlerimi çarpıtıyor
Mehmet Ağar'ın vareste tutulma kararı kaldırıldı
Kaymakam adaylığı için örnek açık uçlu sorular
"Paralel yapı" operasyonunda itiraz yerinde görülmedi
Taksim'de polis noktasına saldırı!
Memurlara Müjde! Bu Haber Sevindirecek
Taşeron İşçiye Kadro Müjdesi! En Düşük Maaş 1750 TL Oldu
Doktor ve Avukat Olmak İsteyenlere Kötü Haber! Bunu Yapamayan Artık Olamayacak
Perakendeye 350 bin kişi alınacak
AÖF Öğrencilerine Uyarı Geldi! Tarihler Değişti
Sağlık Taşeron Ücretleri Açıklandı
Casusluğun böylesi
Ali Tezel'den Çarpıcı Kıdem Tazminatı Açıklaması
Erdoğan sahaya iniyor zamanlamaya dikkat!
Her 100 Çalışandan 35'i Kayıtdışı
Kadir Topbaş Miletvekili Adayı Olacak Mı? İşte Cevabı
2015 Üniversite Sınavlarında Flaş Değişiklik
MEB atama sisteminde Hata 1
Ekomomideki Pembe Masalın Sonuna Gelinmiştir
Düğün sabahı kaçtığı iddia edilen gelin konuştu
Türkiye'nin beklediği rakamlarda büyük düşüş
17 Aralık darbesi yatınca imha başladı
Şifre değiştirirken korsanlara yem olmayın
Bakan Yardımcısı Halil ETYEMEZ Ereğli İŞ-KUR Kursiyerlerini Ziyaret Etti
THY'den sefer iptalleri
YÖK diploma sahteciliğinin önüne geçecek
SGK Aldığı O Paraları İade Edecek
Dolardan tarihi rekor!
Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan Çarpıcı Uyarı!
Hazine: Bu asker yaşasaydı destek değil, yük olacaktı
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan 2 kritik atama!
Anne ve bebekten ''uzman ebe'' sorumlu olacak
YÖK'ten "başarı sırası sınırlaması" şartı
MEB, 15 bin öğretmen kontenjanını neye göre belirledi?
Felsefe Grubu Öğretmen Adayları Şokta!
İGDAŞ'tan İstabullulara flaş uyarı
Bürokraside ilk seçim istifası!
Türkiye’den Ermenistan’a açılan ilk bireysel dava
Erdoğan: Çipras daha temkinli olmalı
Sezer ve Özkök paralel yapıyı gizledi
Bakan Nabi Avcı'dan Önemli Açıklamalar
Dış ticaret açığı yüzde 15,4 azaldı
Memur Babaya 5.5 Yıl Yarı Çalışma İzni