İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları

İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları

Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair

Tarih : / Kaynak : SGK Rehberi
İşçilerin

İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları

1-Zorunlu tatil işçi bakımından haklı fesih nedenimidir?

Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Yani ücretsiz izin yasalardan kaynaklanan bir uygulama değildir. Buna karşın uygulamada özellikle de ekonomik nedenli üretim daralması süreçlerinde işverenler tarafından sıkça başvurulan bir müessese halini almıştır.

İşverenlerin çeşitli dönemlerde işçi sendikalarıyla anlaşmak suretiyle dahi işçilerini toplu olarak ücretsiz izine çıkartmaları yaygın ve bilinen bir uygulama olmuştur.

Aslında taraflar arasında (işçi-işveren) uzlaşmazlık olmadığında ortada bir sorun da bulunmamaktadır.

Ancak taraflardan birinin ücretsiz izini karşı tarafa istemi dışında dayatması ve diğer tarafın bu dayatmayı kabul etmemesi koşulunda ortaya sorunlar çıkmaktadır.

Konuya İnsan kaynakları açısından baktığımızda ücreti dışında başkaca bir geliri olmayan çalışanların kendi istemleri dışında ücretsiz izine sevk edilmeleri ekonomik bakımdan güç durumda kalmalarına sebep olmaktadır.

Ayrıca aynı kişilerin bu izin sürecinde sosyal güvenlik primleri de ödenmeyeceğinden ortaya farklı olumsuzluklar çıkmaktadır. Bu olumsuzluklar doğal olarak personelin motivasyon kayıbına sebep olmakta ve verimliliğine etki etmektedir.

Ayrıca işinden belirli süre de olsa kopan personelin yeniden aynı konsantrasyona ve iş disiplinine kavuşması zaman almaktadır.

Konuya diğer yönünden, yani işçi işveren ilişkileri açısından bakacak olursak İş hukukumuzda iş sözleşmesinin askıya alınabilmesinin bazı koşullarda mümkün olabildiğini görürüz.

Ücretsiz izin de bu askıya alma halleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu görüşü destekleyen aşağıdaki alıntıya bir göz atalım dilerseniz ;

Uygulamada ücretsiz izin, ya da zorunlu tatil olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak işçilerin bunu kabul etmesiyle başka bir anlatımla bu hususta taraflar arasında açık veya zımni bir sözleşmenin oluşmasıyla mümkündür. Aksi halde işçiler iş görme edimlerini kabul etmeyen işverenden BK.m.325 uyarınca ücretlerini talep edebilecekleri gibi, iş sözleşmelerini haklı nedenle sona erdirebilriler. [1 Prof. Ömer EYRENCİ İst.Bar.Çalışma Huk.Kom.Bülteni sayı 5 sayfa 41]

Buradan da açıkça anlaşılabileceği gibi şayet işveren işçiyi ücretsiz izine ayırmak istiyorsa bu konuda onun rızasını almalıdır. Aksi halde kullandırılan bu izin zoraki bir izin olacaktır ve işçi işverenden bu izin süresi kadar ücret talep edebileceği gibi, bu nedene dayanarak iş sözleşmesini haklı bir şekilde sona erdirecek ve yasal haklarını (ihbar,kıdem) talep edebilecektir.

Şimdi konuya yüksek mahkemenin vermiş olduğu bir kararla netlik kazandırmayı sürdürelim.

Davalı işverenin davacı ile birlikte bir kısım çalışanları ücretsiz izine çıkarttığı sabittir.

Esasen bu olgu mahkeme kararının gerekçesinde de kabul edilmiştir. Davacı işçinin rızası ve yazılı muvafakati bulunmadan işverence davacının tek taraflı ücretsiz izine çıkarılması eylemli bir fesih olup, dairemizin yerleşik ictihatlarına göre bu durum davacı işçi açısından iş akdinin haksız fesih halini oluşturur ve işçi ihbar tazminatına da hak kazanır.

Açıklanan nedenlerle davacı yararına ihbar tazminatının hüküm altına alınması gerekirken, mahkemece bu isteğin reddedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. [2 Y. 9.H.D. E.2004/7127 K.2004/25124 T.08.11.2004]

Yargıtay kararından da açıkça anlaşılabileceği gibi bu tür ücretsiz izinler yasal zeminde işverenin iş sözleşmesini tek taraflı olarak sona erdirdiği anlamına gelmekte ve işçi bakımından haklı fesih ve tazminat hakkı ortaya çıkmaktadır.

Diğer taraftan ortada karşılıklı bir anlaşma olması durumunda ve işverenin bunu kanıtlaması koşulu ile işçiye bir fesih hakkı doğmamaktadır.

 

2- İşverenin rızası olmaksızın ücretsiz izin haklı fesih nedeni midir?

Geçen yazımızda ücretsiz iznin işçinin istemi dışında ve işveren tarafından (zorunlu olarak) kullandırılmasının yasal boyutları üzerinde durmuştuk. Bu yazımızda konuya diğer tarafından bakacağız ve bu konumuzu tamamlamış olacağız.

Evet işverenlerin bu uygulamalarının yanında birde işçilerin ücretsiz izin talepleri olduğunu biliyoruz. Uygulamada bu tür taleplerle de sıkça karşılaşırız. Yani özel bir işi nedeniyle, örneğin yurt dışında lisan eğitimi almak amaçlı 6 ay ücretsiz izin talep eden bir işçisi karşısında işveren nasıl davranacaktır.

Öncelikle hemen belirtelim ki iş yasamızda kadın işçinin doğum sonrası talep edebileceği 6 aylık ücretsiz izin dışında [1] işçi bakımımdan da yasal bir ücretsiz izin söz konusu değildir.

Yani bir başka deyişle işverenin işçiye yukarıda belirttiğimiz özel hal dışında bir ücretsiz izin verme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak taraflar arasında bu konuda bir anlaşma söz konusu olursa işveren ücretsiz izni verebilir.

Peki işçi işverenin kabul etmemesine karşın ücretsiz izine ayrılmaya kalkarsa ne olacaktır.

Bu sorunun yanıtını da özet bir Yargıtay kararının yardımı ile açıklayalım dilerseniz.

Hasta olan çocuğunu her gün aşıya götüreceğinden bahisle 6 ay ücretsiz izin talebini işverenin kabul etmeyerek çocuğunu hastaneye götürmek için zaman, zaman kendisine izin verilebileceği işçiye bildirilmiştir.

Bunun üzerine işçinin işe gelmemesi işveren açısından hizmet akdini derhal fesih etme hakkını doğurur.[2]

Görülebileceği gibi Yargı da işçinin geçerli bir mazeret öne sürse dahi işverenin rızası olmaksızın ücretsiz izine çıkamayacağını açık bir biçimde ifade etmektedir.

Bu arada konunun bir başka yönüne de değinmeliyiz ;

Şayet işveren işçinin ücretsiz izin talebini kabul eder de mazeretsiz olarak işçi zamanında işbaşı yapmazsa ne olacaktır.

Bu durumda İş yasamızın 25/2 maddesi çerçevesinde İşverenin işçinin iş sözleşmesini derhal sona erdirme hakkı doğacaktır.

Bu konu başlığı altında son değinmek istediğimiz konu ise işçinin ücretli yada ücretsiz olarak kullandığı izin sırasında geçici olarak başka bir işte çalışması halidir.

Böyle bir durumda işveren işçinin borçları arasında yer alan sadakat borcuna aykırı davranması sebebi ile işçinin iş sözleşmesini bildirimsiz olarak sona erdirebilecektir.

Sonuç olarak ;

Çalışma yaşamımızda sıkça karşılaştığımız bir uygulama olan Ücretsiz iznin zorlama yolu ile karşı tarafa dayatılması iş yasamız açısından mümkün değildir. Bu nedenle gerek işçi, ve gerekse işveren bakımından ücretsiz izin ancak karşılıklı anlaşma yoluyla uygulanabilir.


[1] 4857 sayılı İş K. madde 74

[2] Y.9.H.D. 17.01.1991 E.9343 K.199


Hüseyin İrfan FIRAT

Personel ve İnsan kaynakları Yönetimi Danışmanı

 

Odun toplamaya giden şahıs öldürüldü
Okul çevrelerindeki denetimden bakın neler çıktı!
Fenerbahçe-Beşiktaş... İkinci yarı oynanıyor
Bursa'da iğrenç olay! 12 kişi tutuklandı
Temizlikçi kadından işadamına büyük oyun!
"Bizim blöf yapmadığımızı tüm dünya biliyor"
Barzani'den son dakika referandum açıklaması...
Serbest bırakılmalarına sevinemeden gözaltına alındılar
Irak ve Suriye tezkeresi TBMM'den geçti
11 liraya alıyorlar, 25 liraya satıyorlar!
Dilber Ay canlı yayında işlediği cinayeti anlattı!
Abdullah Gül'den Flaş Açıklama!
Tepki çeken açıklama:Kadınlar pantolon giymesin, kaşlarını almasın, üniversiteye gitmesin
"Karanlık bir akıl alttan alta, gizli gizli bu bölgeye huzursuzluk enjekte etmeye çalışmaktadır"
Meclis'te sürpriz buluşma
5 yaşındaki çocuğa korkunç işkence! Yürek dayanmaz..
Araç sahipleri dikkat! APP plaka kullanan sürücülere 427 TL ceza yazıldı
Bir anda ağzınızın tadı değiştiyse dikkat!
'Çok daha şaşırtıcı şeyler duyacağız'
Acun Ilıcalı herkesi Şaşkına Çevirdi!
Valilikten Açıklama: İstanbul-Ankara Otoyolu Ne Zaman Trafiğe Açılacak!
Mahkeme, anneye yumruk atılmaz dedi!
Ruhsatı iptal edilen işyeri sahiplerinden Belediye Görevlilerine Dayak!
'Görüşmelerden çalıştay kararı çıktı'
'Bize Düşen Elimizle ve Dilimizle bu partiye zarar vermemeliyiz'
Boşanma Davaları Usul Eksiliklerinden Dolayı mı Uzuyor?
66 çiftçiye 396 düve hibe desteği!
Gündemdeki O Esnaflar meğer ki 'Şaka' Yapmış!!
İçki içerken fotoğrafı ortaya çıkan AK Parti kadın kolları başkanı görevden alındı
Fındık Fiyatlarındaki istikrarsızlık tekelleşmeden mi kaynaklanıyor?
Dul ve yetim aylığının püf noktalarına dikkat!
Hak-İş Genel Başkanı Aslan: 'Taşeron işçilere kadro çalışmasına hazırız'
Meclis Başkanından Bir İlk!
Son dakika... TBMM Irak ve Suriye tezkeresi için toplandı
10 TLye aldı..Elinde Bomba gibi patladı!
Başkan'dan Hanefi Avcı açıklaması: Ceza yargılamasında kefalet olmaz
'70 sente muhtaçken, 860 milyar dolar GSMH'ye getirdik'
Bakan: Gençler KPSS'ye hazırlanırken kendilerini unutuyor
Teklif Ettiler..'Hepsini reddettim!'
Barzani erteledi!
Boğazını keserek öldürdüğü kadının cesedini yerken yakalandı
144 bin TL kaptırdılar.Dolandırılma Yöntemleri ise...
Kanser sanıldı,Bağırsaklarından çıkan şoke etti!...
Engelini aşıp kendi işinin sahibi oldu!
Esnaf Bu notu farketmeseydi, Felaket olacaktı!
MALİ'den çocuk aldıran Nevin'den flaş karar!
Türkmen Cephesi: ABD büyük işgale hazırlanıyor
Diplomat FET֒den tutuklandı
Ahmet Taşgetiren, FETÖ tutuklusu kardeşinin davasında ifade verdi
Son Dakika.. Hakkari'den acı haber: 2 şehit, 2 yaralı
74 yaşındaki 13 yıllık kadın muhtar'dan ilginç uygulamalar
Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanının istifa ettiği iddiası
Melih Gökçek'ten Kadir Topbaş tweeti...
Toplu taşıma ücretlerine yüzde 14,5 Zam!
Çalışanına işkence yaptı,Bir de Paylaştı..Arsız Psikopat!
Yakışıklı Başbakan dedikodusu
Çiğ süte yeni düzenleme!Raf Fiyatı zamlanacak..
Son dakika! Korkunç olay... Yanarak can verdiler
Bankayı dize getiren doktor, kredi faizinin 3 katını geri aldı
Adana'da okul servisinde öğrenciye dayak!
Hakkari'de hain saldırı!Şehitlerimiz var...
Ağbal: Herkes vergisini ödeyecek!
Başbakan açıkladı! Askeri müdahale olacak mı ?
'Kız meselesi' bir cana mal oldu!
Çete Dubai'de eskort sitesi açmış
Vali Çetinkaya'nın Albay eşi tahliye edildi
Üreme sistemine faydalı 10 besin
20 yaşındaki genç babasını öldürdü!
Eski milletvekili hayatını kaybetti
Referanduma saatler kala kritik gelişme.. Türkiye'ye geldi!
Ödüllü Urfalı Münteha'dan 650 kişiye iş imkanı
Üniversiteye yerleştirmede yeni formül
Okul kitaplarını güya 6 kişi inceliyor
Evde Hasta bakana 961 lira net maaş
Trabzonspor Twitter hesabı maçı tamamlayamadı.. Bakın kaçıncı dakika!
Tek gayesi oğlunu okutabilmek
Plakaya bunu yaptı... 427 lira cezayı yedi!
Çalışanlar dikkat... Tazminatsız işten atılabilirsiniz!
Ücretleri geri alın!
FETÖ'cü polis müdürü için kefil olmuş
Milli Eğitim Müdürü gözaltına alındı
Dışişleri ve Maliye Bakanlıklarında Flaş atama kararları
Melih Gökçek'ten Kadir Topbaş tweeti
Meteoroloji uyardı! Sağanak yağış geliyor
Jandarma'da emeklilik depremi!
Ünlüler bu haberi iyi okuyun..
Taşerona devlet güvenceli statü
7 milyar doları var ama 100 bin $ bağış yaptı
Emekliye bayram ikramiyesi
Koltuklar "kirlenmesin" diye ayakta gittiler!
'Baktım ki kulak asmıyorlar, TEOG'u gündeme taşıdım'
TOKİ adıyla milyonluk vurgun!
Son 4 gün acele edin
İstanbul'da Başkanlık koltuğuna oturacak isim...
Selçuk Üniversitesi öğretim üyesi alım ilanı
Söğüt Belediyesi Geçici İşçi Alım İlanı
Manisa İl Gıda Tarım ve Hay. Müd. Engelli İşçi Alım İlanı
Tortum Belediyesi İşçi Alım İlanı
'Müdahele için 1926 ve 1946 anlaşmaları çok açık'
Bekir Bozdağ'dan... Flaş Kadir Topbaş Açıklaması
23 Eylül 2017'den önemli gündem başlıkları
Ankara'da uzun gece Bakanlar Kurulu sonrası açıklama...
Ömer Turan serbest bırakıldı
Topbaş’ın istifasına CHP’den ilk yorum
Belediye başkanının ablasına FETÖ tutuklaması
Bakanlar Kurulu toplantısı sona erdi...Açıklama yapılacak
Fırat Üniversitesi Öğretim Üyesi Alım İlanı
ABD'den kritik refarandum açıklaması...
Toptaş istifa etti Twitter'dan bunları yazdı...
Atatürk heykeliyle ilgili gözaltına alınan 3 kişi için karar
Bakanlar Kurulu Toplantısı Devam Ediyor
Ünlü fast food zincirinde skandal olay!
Muhtar silahlı saldırı sonucu öldürüldü
Çorum'da IKBY'nin referandum kararı protesto edildi
Diyanet İşleri Başkanı Erbaş;"Beyhude çabadır"
Kocaeli'de stadın koltuklarında ölü bulundu
Yapı Kredi'de üst düzey değişiklik
Trabzon'un Tonya Kaymakamı Halit Mengi FETÖ'den tutuklandı!
Üniversitede taciz iddiasına 3 gözaltı
Yunanistan'da uçak düştü! 2 kişi kayıp
Bakanlar Kurulu toplantısı başladı!
ABD'den referandum açıklaması: Çok riskli kontrol edemeyiz!
Her yerde aranıyordu... 4 gün sonra böyle bulundu
Kadir bey son noktayı koydu
Kritik MGK'dan sert mesaj...
Bu hafta da döviz kazandırdı, borsa ve altın kaybettirdi
Rektör vekilini bu konuşma mı yaktı? 3 gün sonra değiştirildi
Son dakika: Kritik MGK sona erdi
Kadir Topbaş neden istifa etti?
Ankara'da yangın 5 ev kül oldu
Sözcü gazetesi soruşturmasında Mediha Olgun tahliye edildi
AK Parti'den Topbaş'ın istifası için ilk değerlendirme
Barzani referandum inadından vazgeçmiyor
Sahte diplomayla öğretmenlik yapan kadın, hakim karşısında
Flaş Gelişme....İBB Başkanı Kadir Topbaş istifa etti...
Haberi canlı yayında alınca...
Miss Turkey birinciliği elinden alınan Itır Esen'den açıklama
Düşen jetin baş pilotu: Durduramadım uçağı
Kadir Topbaş istifa iddialarıyla ilgili açıklama yapacak
Çeyrek altın ne kadar oldu?
Bu fotoğrafı paylaşan Milli Eğitim Müdürü gözaltına alındı
MHP: Tezkereye destek vereceğiz
Denize giren üniversite öğrencisi boğuldu
Kritik MGK toplantısı başladı
Spor dünyasını kahreden ölüm...
Katledilen gazeteci özal'la röportaj yapmış!
BBP Genel Başkanı Destici'den 'tezkere' açıklaması
Hakkari'de askeri araç kaza yaptı: 7 asker yaralı
16 ilde FETÖ operasyonu: 27 kişi gözaltına alındı
Meclis yarın olağanüstü toplanıyor
Kulislerde bu konuşuluyor: Kadir Topbaş istifa edecek mi?
Eti Maden İşletmeleri 152 işçi alacak
Bakanlıktan 'slime' uyarısı
Bahçeli'den Ozan Arif'e dava
CHP'li Başkan Fidancı, partisinden istifa etti
Cumhurbaşkanı Erdoğan, yarın TBMM'deki olağanüstü oturuma katılacak
Başbakan o anlaşmalara dikkat çekti...
Dilencinin aylık kazancı şoke etti!
Başbakan, Cuma namazını Hacı Bayram Cami'nde kıldı
Doğu Perinçek'ten 'tezkere' açıklaması
Annesini yumrukladı 3 bin lira ceza aldı
Taşgetiren, Star Gazetesi'nden ayrıldı!
Alırken sıfır aldı satarken şoke oldu!!!
Evde bulduğu cinsel uyarıcı ilacı içen çocuk yaşam mücadelesi veriyor
Gözyaşlarına boğulmuştu... Müebbetten kurtulamadı
Batan göçmen teknesindeki ölü sayısı artıyor...
Rusya denizaltıyla İdlib'i vurdu!
Cari açık ve yükselebilecek dolar kuru sorun yaratacak'
Cumhurbaşkanı Erdoğan yurda döndü
Tepki çeken Gölcük Müftüsü'nden yeni açıklama
Hukuk Fakültesi'ne giden yolda taciz korkusu
Aranan eski belediye başkanı gözaltına alındı!
Türk İş Başkanı: Hiç bu kadar ümitli olmamıştık
Hastane duvarlarındaki 'Sus' işareti yapan hemşirenin son hali
Alzheimer’ı 20 sene önceden bilmek mümkün
Irak ve Suriye tezkeresi TBMM'de
"Kız kulesine kadar yüzüp geleyim" deyip... Gelemedi!
Dershane ücretleri 'mücbir sebep'ten iade edilmek zorunda
Çipli kimlik kartında büyük hata
İzin kullanmasam parasını alabilir miyim?
İşte düşen jetin pilotu ile kule görevlisi arasındaki konuşma
Kadir Topbaş krizi! Başbakan Binali Yıldırım'dan açıklama
Çocuğu aldırdım çantama 5 bin dolar attı... Ortalık Karıştı!
Başbakan'dan taşeron işçilere müjde!
Cuma hutbesi değişti
8 aylık hamile eşini bıçaklayarak öldürdü
Yoğun bakımda sigara içirmişlerdi, acı haber geldi!
Tekerlekli sandalyeyle geldi, ip atlayarak gitti
Eski İl Jandarma Komutanına FETÖ'den hapis cezası
Milyonlarca işçiyi ilgilendiren karar 'İşçinin rızası olmadan maaşı düşürülemez'
Taşeron işçileri heyecanlandıran ziyaret!
FETÖ'den tutuklanan eski milletvekili tahliye edildi
Annesinin evde bıraktığı bebek açlıktan öldü
Kadın veli öğretmeni bıçakladı!
Süpermarketten alışveriş yapanlar dikkat
İşsizliği bitirdi.. Şimdi anonsla işçi aranıyor!
Katili polis çıktı!
Üniversiteyi bitirdi, çöpçülük yapıyor: İş bulabildiğim için şanslıyım
'Evlilere musallat oluyor'
YÖK'ten açıklama.. Üniversite sınavı kalkacak mı?
Önce çilingir çağırdılar, Sonra hamal tuttular! Soygunun böylesi...
Adnan Menderes Üniversitesi Öğretim Üyesi Alım İlanı
İstanbul Üniversitesi Öğretim Elemanı Alım İlanı
İskenderun Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Alım İlanı
Altı kurumda, maaşlara üst sınır getirilmesi Anayasa'ya aykırı değil
Faiz şikayeti Meclis’e taşındı
10 yıl çalışana çifte tazminat
Bankaları dize getiren doktor!
Hamileyim aldır diyor! Hasta ve yaşlıydı ihtimal vermedim

İlgilinizi Çekebilir