Anasayfam YapFavorilere EkleHaber Bandı EkleReklamİletişim

Meclisten 6 Bin 500 Kadro Memura % 12 Zam Verilmelidir Meclisten Geçerse O Memurlar İşçi Olacak Memur Maaşlarına İyileştirme Mecliste!
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları
30 Mart 2014 Pazar 08:30
Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair

İşçilerin ücretsiz izinlerinin yasal boyutları

1-Zorunlu tatil işçi bakımından haklı fesih nedenimidir?

Çalışma yaşamımızda öteden beri tartışma konusu olan konulardan biri de ücretsiz izin uygulamalarıdır. Aslında iş yasamızda ücretsiz izine dair herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Yani ücretsiz izin yasalardan kaynaklanan bir uygulama değildir. Buna karşın uygulamada özellikle de ekonomik nedenli üretim daralması süreçlerinde işverenler tarafından sıkça başvurulan bir müessese halini almıştır.

İşverenlerin çeşitli dönemlerde işçi sendikalarıyla anlaşmak suretiyle dahi işçilerini toplu olarak ücretsiz izine çıkartmaları yaygın ve bilinen bir uygulama olmuştur.

Aslında taraflar arasında (işçi-işveren) uzlaşmazlık olmadığında ortada bir sorun da bulunmamaktadır.

Ancak taraflardan birinin ücretsiz izini karşı tarafa istemi dışında dayatması ve diğer tarafın bu dayatmayı kabul etmemesi koşulunda ortaya sorunlar çıkmaktadır.

Konuya İnsan kaynakları açısından baktığımızda ücreti dışında başkaca bir geliri olmayan çalışanların kendi istemleri dışında ücretsiz izine sevk edilmeleri ekonomik bakımdan güç durumda kalmalarına sebep olmaktadır.

Ayrıca aynı kişilerin bu izin sürecinde sosyal güvenlik primleri de ödenmeyeceğinden ortaya farklı olumsuzluklar çıkmaktadır. Bu olumsuzluklar doğal olarak personelin motivasyon kayıbına sebep olmakta ve verimliliğine etki etmektedir.

Ayrıca işinden belirli süre de olsa kopan personelin yeniden aynı konsantrasyona ve iş disiplinine kavuşması zaman almaktadır.

Konuya diğer yönünden, yani işçi işveren ilişkileri açısından bakacak olursak İş hukukumuzda iş sözleşmesinin askıya alınabilmesinin bazı koşullarda mümkün olabildiğini görürüz.

Ücretsiz izin de bu askıya alma halleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu görüşü destekleyen aşağıdaki alıntıya bir göz atalım dilerseniz ;

Uygulamada ücretsiz izin, ya da zorunlu tatil olarak adlandırılan askıya alma halleri ancak işçilerin bunu kabul etmesiyle başka bir anlatımla bu hususta taraflar arasında açık veya zımni bir sözleşmenin oluşmasıyla mümkündür. Aksi halde işçiler iş görme edimlerini kabul etmeyen işverenden BK.m.325 uyarınca ücretlerini talep edebilecekleri gibi, iş sözleşmelerini haklı nedenle sona erdirebilriler. [1 Prof. Ömer EYRENCİ İst.Bar.Çalışma Huk.Kom.Bülteni sayı 5 sayfa 41]

Buradan da açıkça anlaşılabileceği gibi şayet işveren işçiyi ücretsiz izine ayırmak istiyorsa bu konuda onun rızasını almalıdır. Aksi halde kullandırılan bu izin zoraki bir izin olacaktır ve işçi işverenden bu izin süresi kadar ücret talep edebileceği gibi, bu nedene dayanarak iş sözleşmesini haklı bir şekilde sona erdirecek ve yasal haklarını (ihbar,kıdem) talep edebilecektir.

Şimdi konuya yüksek mahkemenin vermiş olduğu bir kararla netlik kazandırmayı sürdürelim.

Davalı işverenin davacı ile birlikte bir kısım çalışanları ücretsiz izine çıkarttığı sabittir.

Esasen bu olgu mahkeme kararının gerekçesinde de kabul edilmiştir. Davacı işçinin rızası ve yazılı muvafakati bulunmadan işverence davacının tek taraflı ücretsiz izine çıkarılması eylemli bir fesih olup, dairemizin yerleşik ictihatlarına göre bu durum davacı işçi açısından iş akdinin haksız fesih halini oluşturur ve işçi ihbar tazminatına da hak kazanır.

Açıklanan nedenlerle davacı yararına ihbar tazminatının hüküm altına alınması gerekirken, mahkemece bu isteğin reddedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. [2 Y. 9.H.D. E.2004/7127 K.2004/25124 T.08.11.2004]

Yargıtay kararından da açıkça anlaşılabileceği gibi bu tür ücretsiz izinler yasal zeminde işverenin iş sözleşmesini tek taraflı olarak sona erdirdiği anlamına gelmekte ve işçi bakımından haklı fesih ve tazminat hakkı ortaya çıkmaktadır.

Diğer taraftan ortada karşılıklı bir anlaşma olması durumunda ve işverenin bunu kanıtlaması koşulu ile işçiye bir fesih hakkı doğmamaktadır.

 

2- İşverenin rızası olmaksızın ücretsiz izin haklı fesih nedeni midir?

Geçen yazımızda ücretsiz iznin işçinin istemi dışında ve işveren tarafından (zorunlu olarak) kullandırılmasının yasal boyutları üzerinde durmuştuk. Bu yazımızda konuya diğer tarafından bakacağız ve bu konumuzu tamamlamış olacağız.

Evet işverenlerin bu uygulamalarının yanında birde işçilerin ücretsiz izin talepleri olduğunu biliyoruz. Uygulamada bu tür taleplerle de sıkça karşılaşırız. Yani özel bir işi nedeniyle, örneğin yurt dışında lisan eğitimi almak amaçlı 6 ay ücretsiz izin talep eden bir işçisi karşısında işveren nasıl davranacaktır.

Öncelikle hemen belirtelim ki iş yasamızda kadın işçinin doğum sonrası talep edebileceği 6 aylık ücretsiz izin dışında [1] işçi bakımımdan da yasal bir ücretsiz izin söz konusu değildir.

Yani bir başka deyişle işverenin işçiye yukarıda belirttiğimiz özel hal dışında bir ücretsiz izin verme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak taraflar arasında bu konuda bir anlaşma söz konusu olursa işveren ücretsiz izni verebilir.

Peki işçi işverenin kabul etmemesine karşın ücretsiz izine ayrılmaya kalkarsa ne olacaktır.

Bu sorunun yanıtını da özet bir Yargıtay kararının yardımı ile açıklayalım dilerseniz.

Hasta olan çocuğunu her gün aşıya götüreceğinden bahisle 6 ay ücretsiz izin talebini işverenin kabul etmeyerek çocuğunu hastaneye götürmek için zaman, zaman kendisine izin verilebileceği işçiye bildirilmiştir.

Bunun üzerine işçinin işe gelmemesi işveren açısından hizmet akdini derhal fesih etme hakkını doğurur.[2]

Görülebileceği gibi Yargı da işçinin geçerli bir mazeret öne sürse dahi işverenin rızası olmaksızın ücretsiz izine çıkamayacağını açık bir biçimde ifade etmektedir.

Bu arada konunun bir başka yönüne de değinmeliyiz ;

Şayet işveren işçinin ücretsiz izin talebini kabul eder de mazeretsiz olarak işçi zamanında işbaşı yapmazsa ne olacaktır.

Bu durumda İş yasamızın 25/2 maddesi çerçevesinde İşverenin işçinin iş sözleşmesini derhal sona erdirme hakkı doğacaktır.

Bu konu başlığı altında son değinmek istediğimiz konu ise işçinin ücretli yada ücretsiz olarak kullandığı izin sırasında geçici olarak başka bir işte çalışması halidir.

Böyle bir durumda işveren işçinin borçları arasında yer alan sadakat borcuna aykırı davranması sebebi ile işçinin iş sözleşmesini bildirimsiz olarak sona erdirebilecektir.

Sonuç olarak ;

Çalışma yaşamımızda sıkça karşılaştığımız bir uygulama olan Ücretsiz iznin zorlama yolu ile karşı tarafa dayatılması iş yasamız açısından mümkün değildir. Bu nedenle gerek işçi, ve gerekse işveren bakımından ücretsiz izin ancak karşılıklı anlaşma yoluyla uygulanabilir.


[1] 4857 sayılı İş K. madde 74

[2] Y.9.H.D. 17.01.1991 E.9343 K.199


Hüseyin İrfan FIRAT

Personel ve İnsan kaynakları Yönetimi Danışmanı

 

SGK RehberiSGK Rehberi

Bu haber 10,375 kez okundu.

İş Kazasında Tazminat Davası19 Ekim 2014 07:37
6331 sayılı yasa ile iş güvenliği ve işçi sağlığı
Yeni Dönemde Kamuda Taşeron İşçi16 Ekim 2014 02:43
Çalıştırma Şartları ve Sınırlamaları
Gündelikçi Çalştıranlar Dikkat!12 Ekim 2014 11:18
Sorumluluk çalışanda
SGK’lıların Rapor Parasında Ne Değişti?11 Ekim 2014 10:00
SGK’lılar artık onay için uğraşmayacak
Emekli Sandığından Emekli Olacaklar Dikkat
Memur maaşına 240 TL'lik tırpan
Samsunlu matematikçi dünyanın en büyük asal sayısını bulduğunu iddia etti
Okulda engelli öğrenci tartışması
Hürriyet Gazetesi'nin Gazi yalanı kısa sürede ortaya çıktı
Kötü kokular gelen metruk binada erkek cesedi bulundu
Kolesterol yükseldiğinde yapmanız gerekenler!
Vatandaşın kimlik ücreti isyanı
Kılıçdaroğlu yeni proje sözü verdi
Memurlar birbirine düştü
Korkutan virüsler EBOLA ve MERS hakkında her şey
Meclisten 6 Bin 500 Kadro
SGK: Kadroya geçen sözleşmelilerin başlama tarihi yanlış girliyor
SGK'nın haczedilen protez bacakla ilgili basın açıklaması
Torunlar İnşaat'ın sahiplerine takipsizlik
Bakanlık o davaya müdahil olmak için başvurdu
Rize yaylaları beyaza büründü
Ege’de Yunan Uçakları Taciz Etti
Başbakanlıkta Şok İddianame
İşte Madde Madde Yeni Güvenlik Paketi
Sendikadan Memura Ek Zam Talebi!
Bakan Şimşek'ten Türkiye'ye petrol müjdesi
Kadınlara Çift Maaş
Memura % 12 Zam Verilmelidir
Meclisten Geçerse O Memurlar İşçi Olacak
İranlı Tuğgeneral Dirisavi Suriye'de öldürüldü
Ömer Altıparmak'tan Bomba 'KCK operasyonu' Açıklaması
"Cemaat Kırmızı Kitap'a girerse..."
'Gelecek 10 yılda temel faktör...'
"Benim haberim var, ben askerin bakanıyım"
Polis Olmak İsteyenlere Şok Haber!
İşte Yeni Güvenlik Paketi
Okyanus Ötesine Mesaj
3 Ülke Türkiye'ye Karşı Birleşti!
Ataması Yapılmayan Öğretmenler Meclis Gündeminde
Cemaat İddiasını Doğruladı
Süt İznindeki Son Görüş
Maliye vergisiz LPG vurgununun önüne geçti!
Öğretmenlikte 40 Yaş Şartı Esneyecek!
Yüksek Lisans Yapan Öğretmene, Ek Hizmet Puanı Verilecek!
Emekli Aylıklarının Arttırılması İçin Kanun Teklifi Verildi
Zayıflamak İçin 10 Altın Öneri
Sağlıkta Fatura Yurttaşa
Devletten İhbr Edene Ödül!
Memur Maaşlarına İyileştirme Mecliste!
Salon Buz Kesti! Kimse Alkışlamadı
Memura Yeni Zam Geliyor
Staj Süreleri ve Emeklilik
Ataması Yapılan 40 Bin Öğretmene Mülakat Sürprizi
Akademik Zam TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda!
AGi’yi Emekli Olsanız Da Alırsınız
Ankara'da paralel yapı operasyonu
Yurtdışına Çalışmaya Giden Emekli Maaşını Tam Alacak
Otistik Çocuklara Eziyete Dava
12 Yıl Sonra Bir İlk! Davutoğlu Açıklayacak
İspat Edin, İstifa Ederim
Eyüp Devlet Hastanesi'nde ''Mers'' Paniği
Öğretmen Maaşlarına Ek Zam Talebi
Memurlar Şirket Ortağı Olabilir Mi?
Memur ve Öğretmenlere Tatil!
Milli Eğitim Bakanlığı Ek Derslere Zam Yapacak Mı ?
Bakanlar Kurulu uzadı, bugün açıklanacak
Bu Tarihten Sonra Memur Olanlar Dikkat!
'Kobani'ye savaşçı göndermeye hazırız'
Diyarbakır'da polise pusu: 1 yaralı
Uyuşturucu baronuna darbe
Otomobil ile minibüs çarpıştı: 20 yaralı
Hükümetin gece mesaisi
Sağlık Bakanlığı'ndan Mers-Cov açıklaması
Bunu Yapana 5 yıl Hapis
Türkiye etkin çaba gösteriyor
Emeklilikte Son Yedi veya Üçbuçuk Yılın Hesabı Nasıl Yapılır ?
Ban'dan İsrail'e "müzakerelere devam" çağrısı
Öğrencileri Üzecek Zam Haberi!
Profil fotoğrafı işinizden edebilir
3 aylıken gözleri dikilen ikizlerin gözleri açıldı
MEB, 400 Engelli Öğretmen Alacak
Askerlik Borçlanmasında Memur ve İşçi Arasındaki Fark
74 Bin Kadro ve KPSS Kasım Yerleştirmesi
130 Vergi Müfettiş Yardımcısı Daha Elendi
ÖSYM, Engelli Yerleştirme Takvimini Neden Yayınlamıyor?
İşsizlik Fonu'ndaki para 100 milyar liraya yaklaştı
Faturalardaki O Bedel Geri Ödenecek!
Doğalgaz tedarikinde krizi inşallah yaşamayız
Memura 9 Kuruş, Vekile 711 Lira Zam
YSK basında çıkan haberlere göre pozisyon belirlemez
Mustafa Sarıgül HDP'lilerle buluştu
Hüseyin Çelik'ten o iddiaya sert yanıt
Baba 3 yaşındaki çocuğunu döverek öldürdü
YSK'dan erken seçime noktayı koydu
Akademisyenlerin Maaşları Muadillerinin Seviyesine Getirildi
Ankara'da Trafik Kazası: 5 Ölü, 1 Yaralı
Milyonları ilgilendiren haber!
Memur Zammıyla İlgili Flaş Açıklama
2 Bin Kişilik Kadro TBMM'de
MTA’nın ‘petrol çıkacak’ diye açtığı kuyular kapatıldı
ABD'nin Koca Yalanı Deşifre Oldu
TRT'ye 14 yardımcı hizmet personeli alınacak
560 kişilik işe 4 bin 156 kişi başvurdu
Genel Başkan Yardımcısı Aktay: Yüzlerce PKK veya PYD militanı tedavi edildi
Hakim ve Savcı Olamayanlara Müjde!
İsrail Cumhurbaşkanı Rivlin: İsrail Toplumu Hasta
‘Penis protezini SGK ödemeli'
Peşmergeye Yardım Ediyoruz
Adli yargı hakim ve savcı alım ilanı yayımlandı
Üst Düzey Kadrolara Atananların Emeklilik Ek Göstergesi
295 Bin Adaya Ücret İadesi Yapılır Mı?
Vekillerin Bütçeden Çiçek ve Bahşişler İçin Harcadığı Para!
Menopozda Meme Ağrısına Dikkat!
Ek Ücret ve Huzur Hakları Ödemesi Yapılıyor!
Telafi Çalışması Nedir?
17 Aralık'ta İhbar Maillerini Bakın Kim Yazmış!
5510'a Göre Kimler 4/b Sigortalısı Sayılmaktadır ?
Baş Ağrınızın Sebebi Göz Migreni mi?
O Borçlara Erteleme!
Masrafsız Kredi Geliyor!
Marmaris'te Yangın Nedeniyle Bir Site Boşaltıldı
Eşinin çalıştığını saklayan yandı!
Otomobil, Lojman, Seyahat ve Konaklama İsrafları
Paralel Yapı Ulusal Tehdit