3201 Sayılı Kanuna Göre Yurt Dışı Borçlanma İşlemleri

3201 Sayılı Kanuna Göre Yurt Dışı Borçlanma İşlemleri

Tarih : / Kaynak : SGK Rehberi
3201
3201 Sayılı Kanuna Göre Yurt Dışı Borçlanma İşlemleri


1- Giriş

Yurtdışında çalışan Türk Vatandaşlarının, yurtdışında geçen sürelerinin sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilmesi işlemleri 3201 sayılı Kanuna göre yapılmaktadır. Bu Kanunla birlikte yurtdışındaki vatandaşlarımıza yurt dışında geçen sürelerini belirli şartlarla borçlanma imkânı tanımıştır.

2-Borçlanmanın Şartları

Yurt dışı borçlanmasında yararlanabilmek için; Türk vatandaşı olmak, belirli nitelikte yurtdışı süreleri bulunmak, hizmetleri belgelendirmek, yazılı istekte bulunmak, şartları aranılmaktadır. Borçlanma şartlarının açıklamaları aşağıda belirtilmiştir.

Türk vatandaşı olmak: İlgilinin, borçlanmak istediği sürelerde ve yazılı başvuru tarihi itibariyle Türk vatandaşı olması gerekmektedir.

Belirli nitelikte yurtdışı süreleri bulunmak: Yurt dışında geçen sigortalılık süreleri, sigortalılık sürelerinin arasında veya sonunda bir yıla kadar işsizlik süreleri ve ev kadınlığında geçen süreler borçlanma kapsamında değerlendirilmektedir.

Hizmetlerini belgelendirmek: Borçlanma yapmak isteyen kişilerin durumlarına uygun olan belgelerin asıllarını, Sosyal Güvenlik Kurumuna ibraz etmeleri gerekmektedir.

Yazılı istekte bulunmak: İlgililer, yurtdışında geçen çalışma veya ev kadınlığı sürelerinin borçlandırılmasına ilişkin yazılı taleplerine dair dilekçelerini, usulüne göre doldurulup imzalandıktan sonra doğrudan ya da posta yolu ile Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili ünitesine ulaştırılması gerekmektedir.


3- Borçlanma Kapsamında Değerlendirilmeyen Süreler

Aşağıda belirtilen süreler borçlanma kapsamında değerlendirilmemektedir:

1) 18 yaşın doldurulmasından önce yurtdışında geçen sigortalılık, işsizlik ve ev kadınlığı süreleri.

2) Türk vatandaşlığının kazanılmasından önce veya Türk vatandaşlığının kaybedilmesinden sonra yurtdışında geçen sigortalılık, işsizlik ve ev kadınlığı süreleri.

3) İkili sosyal güvenlik sözleşmelerine göre kendilerine kısmi aylık bağlanmış olanların yurtdışında geçen sigortalılık süreleri arasında ve bu sürelerin bitim tarihinden sonraki işsizlik süreleri ve ev kadını olarak geçen süreler.

4) Türkiye'de malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları kapsamında geçen ve aşağıda sayılan yurtdışı sürelerinden:

a) Libya'da iş üstlenen Türk işverenlerince çalıştırılan Türk işçilerinin, bu ülkede 01/09/1985 tarihinden sonra geçen çalışma süreleri,

b) Almanya'da istisna akdi kapsamında iş üstlenen Türk işverenlerince çalıştırılan Türk işçilerinin bu ülkedeki çalışma süreleri,

c) 5510 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi ile ülkemiz ile imzalanan ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri ve Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi hükümlerine göre yurtdışında geçici görevli olarak bulunmaları nedeniyle 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılanların geçici görevli bulundukları yurtdışı çalışma süreleri.


4-Borçlanma İçin Nereye Başvurulacak?

Sosyal Güvenlik Kurumunca sonuçlandırılacak olan borçlanmaların Kurumun hangi birimine yapılmasındaki genel kural, son defa Türkiye'de geçen çalışmaların sigortalılık haline göre belirlenmektedir.
Buna göre, Türkiye'de son defa;
- Hizmet akdi veya kendi nam ve hesabına bağımsız kapsamında çalışması bulunanlarla hiç çalışması bulunmayanların, ikametgâhlarının bulunduğu yerdeki sosyal güvenlik il/merkez müdürlüklerine,
- Kamu görevlisi kapsamında çalışması bulunanların, "SGK Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığı - Mithappaşa Caddesi No:7 Sıhhıye/ANKARA adresine",
yazılı olarak başvurmaları gerekir.

Yurtdışında çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin yurtdışında geçen sigortalılık süreleri ile ev kadınlığında geçen sürelerin borçlandırılması için hak sahiplerince yapılacak başvurular da, ölenin Türkiye'deki sigortalılık statüsü dikkate alınarak, Sosyal Güvenlik Kurumunun yukarıda açıklanan birimlerine yapılmalıdır.

5- Borçlanma Miktarının Tespiti, Tebliği, Ödenmesi

Borçlanma tutarı, borçlanılacak her bir gün için tahakkuk ettirilecek borç tutarının 5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen prime esas asgari ve azami günlük kazanç arasında seçilecek günlük kazancın % 32'si dir. Formül ile ifade edecek olursak; Borçlanma Tutarı =Seçilen Bir Günlük Prime Esas Kazanç x Borçlanma Gün Sayısı x % 32 olacaktır.

Örneğin; 20.01.2011 tarihinde yurtdışında geçen 10 yıllık sigortalılık süresini günlük 35 Türk Lirası üzerinden borçlanmak isteyen bir sigortalının, toplam borçlanma miktarı, 35 x 3600 x % 32 = 40.320,00 Türk Lirası olacaktır.

Alt ve üst sınır arasında başka bir prime esas kazancın seçimi halinde, bir gün için tahakkuk ettirilecek borç tutarı (seçilen prime esas kazanç tutarı x % 32) formülü uygulanmak suretiyle belirlenir. Seçilen prime esas kazanç miktarının borçlanma tutarının tebliğ edildiği tarihe kadar Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak olan yazılı başvuru ile değiştirilmesi halinde, borç tahakkuku ve tebliği yeni seçilen miktar üzerinden belirlenir.

Borçlanma tutarının tebliğ tarihinden itibaren üç ay içerisinde ödenilmesi gerekmektedir. Üç ay içerisinde ödenilmeyen borçlanma başvuruları geçersiz sayılır.

6- Borçlanılan Sürelerin Değerlendirilmesi

Türkiye'de sosyal güvenlik kanunlarına tabi hizmetleri olanların, borçlandıkları gün sayısı, prim ödeme gün sayıları veya hizmetlerine eklenir. Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür. Aynı şekilde Türkiye'de sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan istek sahiplerinin sigortalılıklarının başlangıç tarihi de, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülmek suretiyle tespit edilir. Birden fazla yurtdışı hizmet borçlanması yapılması durumunda da sigortalılık süresi başlangıcı borcun en son ödendiği tarihten borçlanılan toplam gün sayısı kadar geriye götürülerek belirlenmektedir.

7- Aylık Bağlama Şartları

Yurt dışı borçlanma yaparak aylık talebinde bulunan kişilere aylık bağlanılabilmesi için yurda kesin dönülmüş olması, tahakkuk ettirilen borcun tamamının ödenmiş olması, sosyal güvenlik kanunlarına göre aylığa hak kazanmış olması ve Sosyal Güvenlik Kurumuna yazılı başvuruda bulunulması gerekmektedir.

8- Sonuç

Sonuç olarak, yurtdışında çalışan Türk Vatandaşlarının, yurtdışında geçen sürelerinin sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilmesi işlemlerinin gerçekleştirilebilmesi için yukarıda sayılan yurt dışı sürelerine dair borçlanma talebinde bulunarak, borcun tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içerisinde ödemeleri halinde, borçlanma işlemleri geçerli sayılarak aylık almaya hak kazandıkları takdirde kendilerine aylık bağlanılmaktadır.


Serkan ÇÖMEN

İlgilinizi Çekebilir