Ekonomik krizde 'işçilerin hakları' nelerdir?

Ekonomik krizde 'işçilerin hakları' nelerdir?

Son dönemde piyasalarda yaşanan döviz krizi binlerce işletmeyi zor durumda bıraktı. İşletmeler, yaşanılan krizi atlatmak için bazı tedbirler almaya başladı. Bu çerçevede ilk akla gelen de çalışan sayısının azaltılması oldu. Binlerce işletme şu anda ekonomik krizi gerekçe göstererek işçi çıkardı veya çıkarmaya hazırlanıyor. Peki işletmeler yaşanan krizi gerekçe göstererek personelini işten çıkarabilir mi? Veya, çalışanların ekonomik kriz ortamında hakları nelerdir?

Ekonomik kriz gerekçesiyle işten çıkarma işlemi işçi ile işvereni karşı karşıya getirmiştir. Bu konuda tam bir netlik yok. Geçmişte yaşanan örnek olaylarda iş mahkemesi, ekonomik krizi gerekçe göstererek iş akdinin sona erdirilmesi konusunda işvereni haklı bulurken Yargıtay ise, krizin işten atılma gerekçesi olamayacağı konusunda karar vermiştir. Dolaysıyla burada işverenlerin gerçek anlamda kriz içinde olup olmadığı ve tüm tedbirleri aldığı halde darboğazı aşamadığını ispatlaması gerekiyor. Bunun dışında, işveren krizi gerekçe göstererek işçi çıkarmak istediğinde ise bazı kriterleri yerine getirecek.
Örneğin, işveren; ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gerekleri sonucu toplu işçi çıkarmak istediğinde, bunu en az otuz gün önceden bir yazı ile,

- İşyeri sendika temsilcilerine,
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın ilgili bölge müdürlüğüne,
- Türkiye İş Kurumu'na bildirmesi gerekiyor.

Ayrıca, İş Kanunu uyarınca toplu işçi çıkartılması olayında,
- İşçi çıkarmanın nedenleri,
- Bundan etkilenecek işçi sayısı ve grupları
- İşe son verme işlemlerinin hangi zaman diliminde gerçekleşeceği, hususunda bilgi verilmesi gerekiyor.

TAZMİNAT HAKLI BULUNUYOR

Bu çerçevede yapılan işten çıkarmalarda işverenler, işçilerin bazı haklarını ödemekten kaçınıyorlar. Krizi gerekçe göstererek, kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacakların ödenmesi askıya alınabiliyor. Oysa mevcut hükümlere göre, işçilerin kıdem ve ihbar başta olmak üzere tüm alacaklarının ödemesi gerekiyor. Ekonomik kriz gerekçesiyle yapılan işlemlerde çalışanların bir çok hakkı bulunuyor. Özetle çalışanların hakları şöyle:

1-KIDEM TAZMİNATI: İşveren, toplu işçi çıkarmalarda işçilere çalışma sürelerine uygun olarak ihbar tazminatı ödemek, bunun yanında hizmet süresi bir yıldan fazla olan işçilere kıdem tazminatı da ödemek zorundadır.

2- KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ: Kriz dönemlerinde işçinin "kısa çalışma ödeneği" alma hakkı var. Yalnız bu hakkın doğabilmesi için, işyerinde teftiş (tespit) yapılması gerekiyor. Bu da yetmiyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı'nın krizin varlığı konusunda karar vermesi gerekiyor.

3-İŞSİZLİK ÖDENEĞİ: İşçiler yönünden bir diğer hak ise işsizlik ödeneğidir. İşçi, prim ödeme gün sayısı bakımından hak kazanıyorsa, kriz sebebiyle işten çıkarılmalarda işçinin kusuru bulunmadığından, işçi işsizlik ödeneği almaya hak kazanır.

4-ÜCRET GARANTİ FONU ÖDEME: İşverenin, konkordato ilan etmesi, aciz haline düşmesi nedeniyle aciz vesikası alınması, iflası veya iflasın ertelenmesi nedeniyle ödeme güçlüğüne düşmesi halinde, işçilerin ödenmeyen son üç aylık ücretleri "ücret garanti fonu" tarafından karşılanır.

 
 
Bu makale 1403 kez okundu