Anasayfa » Medya Haberleri » İlgili bakanlar milyarlık desteklerdeki kargaşadan haberdar mı?

İlgili bakanlar milyarlık desteklerdeki kargaşadan haberdar mı?

İlgili bakanlar milyarlık desteklerdeki kargaşadan haberdar mı?

Birçok bakan twitter hesabından verilen destekleri paylaşırken maalesef işin özünden uzak bir şekilde verilen desteklerdeki karmaşadan haberdar dahi değil. Bu yazımızda verilen desteklerle ilgili yapılması gerekenleri izah etmeye çalışacağız.

Tarih :
İlgili bakanlar milyarlık desteklerdeki kargaşadan haberdar mı?

Salgın sürecinin ekonomik ve sosyal etkileri konusundaki öngörü ve tespitlerimizi aşama aşama bu platformdan paylaştık. Gelişmeler çerçevesinde esnafların, şirketlerin ve özellikle KOBİ ölçeğindeki şirketlerin bu süreci başarıyla atlatarak faaliyetlerini devam ettirmesinin son derece kritik olduğunu ifade ettik.

Bu yazımızda söz konusu ekonomik etkilere yönelik alınabilecek en önemli tedbirlerden bir tanesi olan işletmelere yönelik devlet destekleri üzerinde durmak istiyoruz.

Para ve maliye politikaları dışında en önemli ve etkili tedbir araçlarından birisi devlet destekleridir. Yerinde ve zamanında kullanıldığında gerçekten bireysel işletmelerin ve piyasanın düzenlenmesi ve yönlendirilmesinde oldukça etkilidir.

Tabii ki her alanda olduğu gibi bu aracında etkili olabilmesinin bazı şartları bulunmaktadır.

Şunu rahatlıkla ifade edebiliriz ki devlet destekleri geliştirme ve uygulama noktasında yeterince tecrübeli kurumlarımız bulunmakta ve önemli destekler sağlanmaktadır. Destekleyici kurumlar, destekleme araçları ve uygulama pratiği açısından bakıldığında ülkemizde uygulanan çok çeşitli destekler ve tecrübeli uygulayıcı kurumlarımızın bulunması önemli bir avantajdır.

Ancak başarılı uygulamalarla birlikte geliştirilebilecek alanlarda bulunmaktadır. Bu konuya ilişkin bazı tespit ve önerilerimizi şu şekilde özetleyebiliriz.

Devlet desteklerinin kapsamı

Bu yazıda ele aldığımız devlet desteklerinden kastımız; işletmelerin geliştirilmesine ve böylece rekabet avantajı kazanmalarına yönelik olarak geri ödenmek üzere veya hibe niteliğinde sağlanan desteklerdir.

Örneğin, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, KOSGEB, TÜBİTAK, Kalkınma Ajansları ve TKDK gibi kurumlar tarafından bu kapsamda değişik destekler sağlanmaktadır.

Bu destekler genellikle girişimcilik, Ar-Ge, yatırım ve finansman alanlarına odaklanmakta, eğitim, danışmanlık, istihdam, makine temini ve benzeri konularda yapılan harcamalara belirlenmiş oranlarda destek verilmektedir. Genellikle eş finansman yöntemiyle uygulanan bu desteklerde; giderin bir kısmı ilgili işletme tarafından ödenmek şartıyla kalan kısmı uygulayıcı kurumca destek olarak ödenmektedir.

Destekler dinamik bir yapıda tasarlanmalı

Her durumda geçerli ve uygulanmaya devam eden destek programları olmamalıdır. Bir defa tasarlanıp uyulamaya alınan ve yıllar boyunca devam eden destekler yerine amacı ve etkileri başlangıçta belirlenmiş destekler tercih edilmelidir.

Sektörel ve konjonktürel gelişmeler ilgili kurumlarca izlenmeli ve dinamik bir geliştirme süreci çerçevesinde destekler tasarlanmalıdır. Bu işler yapılırken makro strateji dokümanlarında belirlenen hedef ve öngörülen faaliyetler azami ölçüde dikkate alınmalıdır.

Güncelliğini kaybetmiş destekler kaldırılarak stratejik alanlara yönelik ve yeni desteklerin ihtiyaç duyulduğunda hazırlanarak devreye alınabileceği bir tasarım altyapısı kurulmalıdır. İçinden geçtiğimiz pandemi süreci bu yaklaşımın önemini göstermiştir.

Destek tasarım süreçlerinde ilgili kurum görüşleri alınmalı

Desteklerin hangi sorunları çözmeye yönelik, hangi destekleme araçlarıyla, hangi bölgede, kimlere yönelik, hangi tür ve oranlarda uygulanacağı tasarım sürecinin temel sorularıdır.

Bu soruların destek sağlayan kurumlarda bir karşılığı olmakla birlikte ihtiyaçların yerinde belirlenebilmesi açısından hem uygulayıcı hem yararlanıcı ve hem de ilgili sivil toplum kuruluşlarının katkısının alınması doğru modeller oluşturulması için katkı sağlayacaktır.

Pilot uygulama yapılmalı

Kurumlar tarafından destekler belirli öngörüler çerçevesinde tasarlanmakla birlikte zaman zaman uygulamada beklenmeyen durumlarla karşılaşılmaktadır. Uygulama sürecinde öngörülemeyen bu tür sorunlu durumların engellenmesini teminen pilot uygulama yapılıp eksiklikler giderilerek uygulamaya geçirilmesi önleyici bir tedbir olarak tercih edilmelidir.

Destekler yalın ve anlaşılır olmalı

Ne kadar iyi destekler tasarlarsanız tasarlayın hedef kitlesi tarafından kabul görmüyor ve anlaşılmıyorsa başarılı bir sonuç elde etmek güçleşmektedir. Bu durumda aracılar ortaya çıkmakta bu durum yararlanıcı ile kurum arasındaki doğrudan iletişimi zayıflatmaktadır.

Uygulamaya alınan destekler kolayca anlaşılmalı, yararlanma süreçlerinin çok aşamalı, yararlanıcıları bıktıracak şekilde ve karmaşık olmasından kaçınılmalıdır. Desteklerin mevzuatları da belirtilen mantığa uygun şekilde kolayca anlaşılabilir ve yalın olmalıdır.

Bölgesel faktörler dikkate alınmalı

Destek programlarının tasarım ve uygulanmasında bölgesel faktörler dikkate alınmalıdır. Neticede destekleme kapsamındaki işletme ihtiyaçlarının ve uygulama kapasitelerinin bölgesel olarak farklılıklar veya ortak hususlar içerebileceği açıktır. Bu nedenlerle bölgesel destek uygulamaları yapılabileceği gibi destek oranlarında da farklı uygulamalar yapılabilir. Ayrıca bu bağlamda hazırlanmış bölge planları da tasarım sürecinde değerlendirilebilir.

Destek miktarları iyi belirlenmeli

Desteklerle ilgili amaç, hedef kitle ve başarı kriterleri belirlendikten sonra en kritik konu desteğin miktarıdır. Sağlanacak destek miktarı modelin başarısı için belirleyici bir unsurdur.

Bu konuda dikkat edilecek husus ne gerçekleştirilecek proje ve faaliyetler için teşvik edici olması anlamında yetersiz ne de amaçtan bağımsız olarak rakamların cazibesi nedeniyle sırf destekten yararlanmak için proje uydurmaya sevk edecek miktarlar belirlenmemesidir.

Model tasarımlar kurgulanabilir

Her destek için ayrı içerikler, değişik destek unsurları, miktar ve oranlar ile destek bazında farklılaşan kural ve mekanizmalar hem kurumu ve uygulayıcıları hem de yararlanıcıları ciddi manada yoruyor.

Neticede yararlanıcı işlemelerin asli işi bu konularda uzmanlaşmak olmadığına göre model destekleme tasarımları yapıp bunlar üzerinden tüm destekleri sağlamak önemlidir. Böyle bir yaklaşım hem yararlanıcı sayısını hem de etkiyi artıracaktır.

Destekler determinist bir yaklaşımla hazırlanmamalı

Destekler tasarlanırken nelere destek sağlanacağı hususunun detaylı şekilde belirlenmesi yararlanıcılar için kullanımı zorlaştırmaktadır. Daha başlangıçta destekleme araçlarının spesifik olarak belirlenmesi nedeniyle aslında işletmenin amacını gerçekleştirmesi için gerekli şeylere destek talep edilemezken gerekli olmayan destek içerikleri bulunabilmektedir. Bu durum işletmenin amacını veya projesini gerçekleştirememesine neden olabilmektedir.

Adeta ''bizde bu var almak istersen'' ya da ''kalıbımız bu içine sığabiliyorsan'' anlayışı doğru bir yaklaşım değildir. Buradan hareketle destek kapsamında nelere destek sağlanacağından ziyade amacı gerçekleştirmek için gerekleri yararlanıcının tasarlamasına imkan sunan modeller daha doğru olacaktır.

Desteklerin teşvik edici özelliği ön planda olmalıdır

Destekler bireysel olarak işletme düzeyinde planlanması mümkün olmayan rekabet avantajı sağlayıcı alanlara işletmelerin yönlendirilmesi ve/veya işletmelerce finansman sorunları nedeniyle yürütülmesinde tereddüt yaşanan faaliyetlerin daha rahat bir şekilde yapılması amacıyla sağlanmalıdır.

Ancak burada özellikle üzerinde durulması gereken husus sağlanan desteklerin teşvik edici özelliğini yitirmeyecek oran ve miktarlarda olması ve tekrarlayıcı nitelikte olmamasıdır. Örneğin bir destek ile işletmelerin danışmanlık ya da eğitim alma kabiliyeti kazanması hedeflenmiş ve işletmeye bu amaçla birkaç kez destek sağlanmışsa, aynı konuda bu işletmeye destek sağlanmaya devam edilmesi doğru olmayacaktır. Böyle bir durumda aynı konuda destek sağlanmaya devam edilmesi teşvikten ziyade işlemeye finansman sağlanması anlamına gelecek, uzun vadede işletmede alışkanlık yapacaktır.

Değerlendirme mekanizması basit ve işletme künyesinden bağımsız olmalı

Desteklerde değerlendirme aşaması en önemli aşamalardan birisi olup özellikle vurgulanan yalınlık anlayışına uygun kurgulanmalıdır. Halen uygulamada olan bazı desteklerdeki aşamaların oldukça karmaşık ve uzun olduğunu gözlemliyoruz.

Bu noktada bize göre en doğru yaklaşım oldukça geniş bir değerlendirici havuzundan seçim yapılmak üzere nesnel kriterlere dayalı ve işletme künyesinden bağımsız bir şekilde değerlendirme yapılmasıdır. Aşamaları kısaltılmış bu yaklaşım, tasarımdaki yalınlıkla birleştirildiğinde sağlıklı değerlendirme yapılmasını temin etmek açısından değerlidir.

Destekleme kararını verecek değerlendiricilerin kurum personeli yerine bağımsız değerlendirici konumundaki hakemler tarafından yapılması ve diğer hususlara kurumca ayrıca karar verilmesi uygun olacaktır. İçinden geçtiğimiz sürece uygun şekilde izleme ve değerlendirme süreçlerinin dijitalleştirilmesi konusunda oldukça önemli ve yerinde adımlar atılmıştır. Bu uygulamalar geliştirilerek devam ettirilmelidir.

Destekler konusunda merkezi bir koordinasyon yapılabilir

Çok çeşitli kurumlarımızca değişik amaçlara yönelik ve aynı ya da benzer hedef kitlelere destekler sağlanmaktadır. Başta şunu ifade edelim ki destekleme konusunda farklı kurumların aynı hedef kitleye yönelik farklı disiplinlerde destek sağlamasının mümkün olduğunu düşünüyoruz. Çünkü bu kurumlar her biri farklı alanlarda uzmanlaşmış kurumlardır.

Ancak aynı konuda aynı hedef kitleye yönelik benzer modellerle destek sunulmaması, sunulacak destek modelleri ve bütçeleri ile koordinasyon gerektiren ve detayına burada girmeye gerek görmediğim benzer bazı konularda koordinasyon temin edilmelidir. Geçmişte bu konuda bazı adımlar atılmış olmakla birlikte istenilen manada bir sonuca ulaşılamamıştır.

Destek sağlayan kurumlar veri paylaşımı yapmalıdır

Yararlanıcı işletmelerin proje geliştirme ve uygulama kapasiteleri değerlendirme süreçleri açısından referans değerlerden birisidir. Aynı işletme değişik destek sağlayıcı kurumların desteklerinden yararlanmaktadır.

Bu anlamda yararlanılan destekler ve içerikleri ile tamamlanan projelere ilişkin bilgiler değerlendirme ve karar verme sürecine katkı sağlaması açısından web servisler aracılığı ile diğer kurumlarla paylaşılmalıdır. Bunun bir ileri aşaması da bir kurum tarafından alınan ve güncelliği devam eden bilgi ve belgelerin diğer kurumlarca talep edilmemesidir.

Ölçme, değerlendirme ve izleme sistemi üzerine tasarım yapılmalı

Sürekli devam eden destekler yerine amacı, hedefi ve başarı kriterleri başlangıçta belirlenmiş, belirli aralıklarla yapılan izlemelerle başarı durumu ölçülen ve buna göre devamına ya da durdurulmasına karar verilen destekler tasarlanmalıdır. Hedefleri ve başarı kriterleri belirlenmemiş bir desteğin başarısını ya da başarısızlığını belirlemek mümkün olamamaktadır. O halde ölçme ve değerlendirme son derece önemlidir. Fakat maalesef bugüne kadar bu uygulama çoğunlukla yapıl(a)mamıştır.

Destek etki analizine yönelik mevzuat hazırlanmalı

Desteklerin başarı ve etkisini ölçme konusu bu kadar önemli olmasına rağmen bu konuda bugüne kadar istenilen gelişme gösterilememiştir. Bunun birçok sebebi olmakla birlikte en önemlisi oldukça sık gündeme getirilmesine rağmen bu manada bir standardın ortaya konulamamasıdır.

Bu nedenle bazı kurumlar bu konuda kendince bir takım uygulamalar yaparken bazıları ise yapmamıştır. Şu halde yapılması gereken şey bu konuya ilişkin bir mevzuat belirlenmesi ve her kurumun bu çerçevede uygulama yapmasıdır. Bu konuda mükemmeli aramak yerine en azından standardın belirlenmesi ve akabinde geliştirme yapılması tercih edilebilir.

Sonuç olarak; amacı, hedefi, başarı kriterleri ve beklenen etkisi başlangıçta belirlenen, yaygın uygulaması öncesinde pilot uygulaması yapılmış, izleme aralıkları belirlenmiş, izleme ve katkı sağlama durumuna göre devamına karar verilen, dinamik, yalın ve hedef kitlesince kolayca anlaşılan destekleme modelleri kurgulanmalıdır. Bu anlayışla kurgulanan desteklerin kullanım ve erişim düzeyi yüksek olacağı gibi başarı şansı da daha yüksek olacaktır.

Kaynak : SGK Rehberi
Karayolları Genel Müdürlüğü'nün ilanı Meclis gündeminde
Emekliye maaş ve ikramiyede tarihler netleşti!
Vuslat Derneği 4 Kıta 20 Ülkede Kurban Organizasyonu Gerçekleştiriyor
Kuveyt dev borçlanmaya hazırlanıyor
Sözleşmeli bilişim personelinin sözleşme tavan ücreti 37 bin 684 TL oldu
Mecliste kabul edilen çoklu baro sistemi getiren Kanunun tam metni
Covid partisinde 30 yaşındaki gence acı son!
Siirt Üniversitesi öğretim üyesi alım ilanı
Vakalar arttı, nikah işlemleri durduruldu!
Şanlıurfa'da iki aile arasında silahlı kavga: 2 ölü, 5 yaralı
Ameliyathanede sahte hemşire var
Kadın avukat nişanlısını karakoldan kaçırdı
İran'da feci olay: Düğüne giden onlarca kişi koronavirüse yakalandı
İşyerinde geçirilen kalp krizi iş kazası sayılıyor mu?
17 yıl hizmeti olan memur istifa edip dışardan emekli olabilir mi?
Engelliler bayram ikramiyesi alacak mı?
Emekli aylıklarında risk
Türk Alman Üniversitesi 39 güvenlik ve temizlik görevlisi alacak
53 yıllık tarihinde ilk kez süper lige çıktı
Memura ikramiye teklifi Meclis'e sunuldu
Asgari ücretli devlet hastanesi
Bakan Varank sanayi üretimi verilerini değerlendirdi
Ankara Üniversitesi Öğretim Elemanı Alım İlanı
Ege Üniversitesi Öğretim Elemanı Alım İlanı
Kamu işçilerinin ikramiye tutarları belli oldu!
Ara Güler'in ilk röportaj fotoğrafı 20 bin 532 liraya satıldı
Yoğun bakım hasta sayısı 2 ay önceki rakamlara ulaştı
Azerbaycan-Ermenistan sınırında çatışma: 3 asker şehit
Kredi borçlarının yapılandırılması esnafı sevindirdi
Kamuda 'Statü' değişikliğinde ikinci perde!
Meteorolojiden 9 ile 'sağanak' uyarısı

Benzer Haberler